ABD Büyükelçisi Guilfoyle'un 'Hükümet Değiştirme' Söylemi Yunanistan'da Diplomatik Deprem Yaratıyor

Atina — ABD'nin Yunanistan'daki Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle'un, bir özel toplantıda Yunanistan'ın demokratik olarak seçilmiş hükümetini değiştirebileceklerini veya devirebileceklerini söylediği iddiası, iki NATO müttefiki arasındaki diplomatik ilişkilere gölge düşürüyor. Wall Street Journal (WSJ) tarafından ortaya atılan ve Türk basınında geniş yankı bulan iddiaya göre Guilfoyle, "İstediğimiz ülkenin hükümetini değiştirebiliriz, burada da yapabiliriz" veya "İstersek Yunan hükümetini deviririz" ifadelerini kullanmış.

WSJ Raporu: "Renkli Devrim" Retoriği mi, Kişisel Gaffes mi?

Gazetenin dün yayımladığı özel haberde, Guilfoyle'un bu sözlerinin Atina'daki resmi bir resepsiyonda veya kapalı bir stratejik toplantıda söylendiği, ifadelerin "üstü kapalı bir tehdit" algısı yarattığı belirtiliyor. WSJ, sözlerin ABD dış politikasının resmi çizgisi mi yoksa Guilfoyle'un Trump ailesine olan kişisel sadakati ve "America First" transactional (işbirlikçi/menfaatçi) diplomasisi anlayışının bir yansıması mı olduğu konusunda belirsizliklerin olduğunu aktarıyor. Büyükelçi, 2024 sonu Trump tarafından nome edildikten sonra Senat onay sürecinden geçerek göreve gelmiş; diplomatik deneyimsizliği ve medya geçmişi atama sürecinde de tartışma konusu olmuştu.

Viyana Sözleşmesi ve Elçi Statüsünün Sorgulanması

Uluslararası hukukçular ve eski diplomatlar, eğer iddialar doğrulanırsa bu durumun 1961 tarihli Viyana Diplomatic İlişkiler Sözleşmesi'nin 41. Maddesi'nin net bir ihlali olduğunu vurguluyor. Madde, elçilerin işlevlerini ev sahibi devletin yasaları ve düzenlemeleri çerçevesinde yerine getirmekle yükümlü olduğunu, ev sahibi devletin iç işlerine karışmamaları gerektiğini emreder. "Hükümet değiştirme" veya "devirme" terminolojisi, diplomatik dilin ötesinde, bir zamanlar Latin Amerika ve Orta Doğu için "rejim değişikliği" operasyonlarında kullanılan terminolojiyi hatırlatarak ciddi bir protokol bozması olarak değerlendiriliyor.

Atina'dan Resmi Tepki Beklenirken Washington Uzaklaşıyor

Yunan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis ve Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis henüz resmi bir bildiri yayınlamamış olsa da, Yunan medyası ve muhalefet partileri olayı "egemenlik ihlali" ve "kabul edilemez bir müdahalecilik" olarak tanımlıyor. ABD Devlet Başkanlığı (State Department) kaynakları ise konuyla ilgili sorulara "Büyükelçi Guilfoyle'un görüşleri kişisel görüşlerdir, ABD Hükümeti'nin resmi politikasını yansıtmaz" şeklinde standart bir uzaklaşma yaparak krizin büyümesini engellemeye çalışıyor. Ancak diplomaside elçinin sözü resmî kayıttır; bu ayrım krizin çözümünde yetersiz kalabilir.

Türkiye Açısından "İki Kılıklı Standart" Tartışması

Gelişme, Ankara'da da dikkatle izleniyor. Türkiye, geçmişte ABD yetkililerinin (özellikle büyükelçi adayları veya yetkilileri) Türkiye'nin iç politikasına dair yaptığı açıklamalarda "müdahale" ve "iç işlere karışma" tepkisi vermiş, bu açıklamaların Vienna Sözleşmesi'ne aykırı olduğunu vurgulamıştı. Guilfoyle olayı, Türkiye'de "ABD elçileri müttefik ülkelere nasıl davranıyor, bize nasıl davrandılar?" sorgusunu yeniden gündeme getiriyor. Uzmanlar, bu durumun Türkiye-Yunanistan-ABD üçgeninde, ABD'nin "hakemlik" güvenilirliğini zedeleyeceğini, Yunanistan'da anti-Amerikanizmi tetikleyeceğini kaydediyor.

Gelecek Süreç: Persona Non Grata Riski mi?

Diplomatik kaynaklar, Yunanistan'ın eğer iddialar kanıtlanırsa (örneğin kayıt ortaya çıkarsa) Guilfoyle'u "Persona Non Grata" (isitenmeyen şahsiyet) ilan edip ülkeye girişini yasaklama yetkisine sahip olduğunu, ancak bu adımın NATO müttefiki ile ilişkileri koparma riski taşıdığını, bu nedenle önce resmi bir protesto notu (note verbale) ve Washington'dan resmi bir özür/açıklama talep edileceğini öngörüyor. Guilfoyle'un görevine devam edip etmeyeceği, Trump yönetiminin (veya 2026 simülasyonundaki mevcut yönetimin) bu kriz yönetimine ve Yunanistan'ın kararlılığına bağlı kalacak.