ABD Hazine Bakanlığı Türkiye merkezli bir bankayı İran yaptırımlarında cezalandırdı: "Türkiye'ye değil, tek kuruma yönelik"

Washington/Ankara — ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlık Kontrol Ofisi (OFAC), 5 Eylül 2026 Cuma günü yayımladığı resmi basın bülteniyle İran yaptırımları çerçevesinde Türkiye merkezli bir bankayı "Özel Tanımlanmış Milliyetçiler ve Engellenen Kişiler Listesi"ne (SDN) aldı. Karar, bankanın İran rejimi adına petrol satışları ve mali işlemler için "önemsiz olmayan destek" sağladığı tespitine dayanıyor.

Resmi açıklama: "Hedef Türkiye değil, tek bir kurum"

ABD Hazine Bakanlığı Terörizm ve Finansal İstihbarat Alt Bakanı Brian Nelson, kararın ardından yaptığı yazılı açıklamada, "Bu eylem Türkiye ekonomisine veya bankacılık sistemine genel bir yaptırım değildir. Hedef, ABD yetkilerini ihlal ederek İran'ın yasadışı finansman ağlarına kulak olan tek bir finansal kurumdur" ifadelerini kullandı. Nelson, 13846, 13902 ve 13871 sayılı Yürütme Emirleri ile ilgili yönetmeliklerin ihlalinin dayanağı olduğunu belirtti.

Bankacılık operasyonları ve SWIFT riski

SDN listesine girmesiyle bankanın ABD yargı alanına giren tüm varlıkları donduruldu. Daha kritik olanı, ABD finansal sistemine (Fedwire, CHIPS) ve dolayısıyla global karşılıklı bankacılık ağlarına (SWIFT standartlarında USD teminatı) erişiminin pratik olarak kapanmasıdır. Banka, KAP'a yaptığı mal bildiriminde OFAC kararıyla ilgili yasal danışmanlık alındığını, kararın durdurulması için ABD Federal Mahkemeleri'ne başvuru (istinaf) sürecinin işletileceğini ve operasyonların "şimdilik kesintisiz sürdüğünü" kaydetti. BRSA ve TCMB kaynaklı resmi bir müdahale veya tasarruf sigortası fonu (TMSF) devri gündemi henüz yok.

Piyasa ve makro etkileri: CDS ve risk primi odakta

Karar Cuma akşamı (ABD saatine göre) düştüğü için BIST'in doğrudan tepkisi Pazartesi açılışında netleşecek. Ancak CDS (Kredi Temerrüt Swap) piyasalarında Türkiye risk priminin açılışta 10-15 baz puan genişlemesi öngörülüyor. İlgili banka hissesinde (eğer halka açıksa) limit aşağısı açılış riski hâkim. İhracatçılar ve ithalatçılar için banka aracılığıyla gelen/giden USD ödemelerinde gecikme veya blokaj ihtimali doğdu; şirketler karşılıklı banka değiştirme planları (contingency) devreye sokuyor.

Hukuki süreç ve ikinci derece riskler

Bankanın avukatları, OFAC'ın "bilinçli ihlal" (willful violation) bulgusunu reddederek "uyum programı yetersizliği" (compliance deficiency) çerçevesinde bir uzlaşı (settlement) hedefleyecek. Ancak SDN listesi kararı idari bir eylem olduğu için, banka listeden çıkarılana kadar (yıllar sürebilir) ABD vatandaşları ve ABD kişileriyle herhangi bir işlem yapması yasak. Sektörel yaptırımlar (Sectoral Sanctions Identifications List - SSI) kapsamına girmesi durumunda, bankayla iş yapan yabancı bankaların da yaptırım riski altına girebileceği için uluslararası karşılıklı bankacılık ilişkilerinin daralması kaçınılmaz görünüyor.

Marmaris'te ayrı bir idari yaptırım gündeminde

Başka bir gelişmede, Marmaris ilçesi sahil şeridinde geçen haftalarda tespit edilen kaçak moloz ve çamur dökümü nedeniyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekipleri tarafından düzenlenen inceleme sonucunda, faaliyetin sorumlu olduğu tespit edilen firmaya/kişilere idari para cezası kesildi. Bakanlık kaynakları, cezanın ilgili mevzuat (Çevre Kanunu Madde 28) uyarınca hesaplandığını, tahliye ve geri kazım maliyetlerinin de zanlıdan tahsil edileceğini aktardı. Bu olay, OFAC karasıyla hiçbir bağdaştırıcı noktası bulunmayan, tamamen yerel bir çevre denetim sürecidir.