Aliyev'in 'İşlerimize karışmayın' mesajı: Türkiye-Azerbaycan ekseninde İsrail gölgesi büyüyor

Bakü — Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Yeni Azerbaycan Partisi (YAP) 7. Kurultayı'nda yaptığı konuşmada, ülkesinin İsrail ile askerî ve stratejik işbirliğini sorgulayanlara yönelik en sert tonu kullandı. "Bizim işlerimize burnunuzu sokmayın" diyen Aliyev, herhangi bir ülke adı anmasa da, son haftalarda Türkiye'den gelen eleştirilerin hedef alındığı yaygın bir kanaat oluşturdu.

İsrail faktörü neden bu kadar kritik?

Azerbaycan, İsrail'in en büyük petrol tedarikçilerinden biri olmakla birlikte, son on yılda Tel Aviv'den yüzlerce milyon dolarlık silâh sistemleri (özellikle İHA'lar ve füzeler) satın almıştır. 2020 Karabağ Savaşı'nda bu sistemlerin etkili kullanılması, Bakü'nün zaferinde belirleyici rol oynamıştır. İsrail de Azerbaycan'ı İran'ın kuzeyindeki stratejik bir derinlik ve istihbarat unsuru olarak görmektedir.

Türkiye'den gelen sesler neydi?

Son aylarda Türkiye'de bazı siyasi çevreler ve medya organları, Azerbaycan'ın İsrail ile askerî ilişkilerini —özellikle Gazze sürecinde— "İslam dünyasıyla ihanet" çerçevesinde eleştirmeye başladı. Bu eleştiriler, iki ülke arasındaki "bir ulus, iki devlet" retoriğine zarar verdiği değerlendirildi. Ankara resmi ideali, bu konuda sessizlik koruyarak stratejik ortaklığı korumaya çalışmak olsa da, kamuoyu baskısı artmaktadır.

Bakü'nün cevabı: "Bağımsız dış politika"

Aliyev'in kurultay konuşması, Azerbaycan'ın dış politikasının herhangi bir üçüncü ülkeye —dahası kardeş ülke olsa bile— tabi olmayacağını, milli çıkarların tek kriter olduğunu netleştirdi. Diplomasatik gözlemciler, bu çıkışın hem iç politika tabanına (milliyetçi kimlik) hitap ettiğini hem de Ankara'ya "kırmızı çizgi" çizdiğini kaydediyor.

İlişkilerin geleceği nasıl?

Uzmanlar, iki ülke arasındaki derin askerî, enerji ve kültürel bağların kopmayacağını, ancak "stratejik ortaklık" kavramının pratikte yeniden tanımlanacağını öngörüyor. Orta vadede, Türkiye'nin Azerbaycan üzerinden İran ve İsrail dengelerini kurma çabası ile Bakü'nün çok yönlü dış politika arzusu arasında bir gerilim alanı oluşabilecek.