Ayasofya'nın gizli tünelleri çelik profillerle güçlendirildi

Ayasofya'nın yer altındaki gizli geçitleri çelik profillerle güçlendirildi. Geçitlerde kullanılan çelik destekler, büyüklük ve sağlamlık bakımından tren raylarını andırıyor. Çalışma, tarihi yapının yapısal güvenliğini ve depreme dayanıklılığını artırmayı amaçlıyor.

Yer altındaki geçitler ne işe yarıyordu?

Ayasofya, 537 yılında açılan ve günümüze kadar birçok onarım gören bir yapı. Yer altındaki geçitler ve su kanalları, tarihsel olarak yapının su yönetimi ve drenaj sisteminin parçası olarak işlev görüyordu. Zaman içinde bu geçitler "gizli tünel" olarak anılmaya başladı ve yapının temel çevresindeki suyun yönetimi, havalandırma ve bakım erişimi gibi amaçlarla kullanıldı.

• Su yönetimi: Yağmur ve yer altı sularının yapının temelinden uzaklaştırılması.
• Drenaj: Yapı çevresinde su birikmesini önlemek.
• Bakım erişimi: Tarihsel dönemlerde bakım ve onarım için gizli geçiş.

Deprem riski ve yapısal güvenlik

İstanbul, Marmara Fayı üzerinde yer alan aktif bir deprem bölgesi. Ayasofya da tarih boyunca depremlerden etkilenmiş; 1344 depreminde kubbesi çökmüş, sonrasında Mimar Sinan döneminde eklenen desteklerle güçlendirilmiştir. Bu nedenle yapısal güvenlik çalışmaları, deprem riskine karşı dayanıklılığı artırmayı hedefliyor.

Çelik profillerle güçlendirme nasıl bir yöntem?

Modern koruma mühendisliğinde çelik profillerle takviye, yapıya ek dayanım kazandıran ve mümkün olduğunda geri dönüşümlü (reversible) müdahaleler arasında yer alıyor. "Tren rayı" benzetmesi, kullanılan profillerin büyük kesitli ve yüksek dayanımlı olduğunu anlatıyor. Bu tür çözümler, tarihi dokuyu bozmadan yapısal performansı artırmak için tercih ediliyor.

Ayasofya'nın koruma durumu

Ayasofya'nın bakım ve restorasyon süreçlerinde Vakıflar Genel Müdürlüğü ve ilgili kamu kurumları rol alıyor. Yapısal güvenlik, deprem dayanımı ve tarihi dokunun korunması, bu süreçlerin temel öncelikleri arasında yer alıyor. Yer altı geçitlerindeki çelik takviye çalışması da bu bütüncül koruma yaklaşımının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Deprem riski yüksek bir bölgede yer alan Ayasofya'da yapılan bu tür güçlendirme çalışmaları, kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasında kritik önem taşıyor. Yapısal güvenlik ile tarihi dokunun korunması birlikte ele alınıyor.