Azerbaycan'da okul kıyafet düzenlemesi tartışmalarını alevlendirdi, Türkiye'den tepki yağdı

Azerbaycan'da Eğitim Bakanlığı'nın geçtiğimiz hafta okullara gönderdiği "kılık ve kıyafet kuralları" genelgesi, başörtülü öğrenci ve öğretmenlerin okul kapılarında durdurulduğu iddialarını beraberinde getirdi. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, tesettürlü kıyafetli kız öğrencilerin ve öğretmenlerin okul müdürlükleri tarafından sınıflara girmelerine engel olunduğu, bazıların ise eve döndürüldüğü görülüyor.

Bakanlık: "Resmi kıyafet" zorunluluğu getirildi

Eğitim Bakanlığı, 12 Ekim Salı günü yaptığı yazılı açıklamada, 2010 yılında kabul edilen "Təhsil müəssisələrində təhsil alan şəxslərin kiyafət qaydaları" (Eğitim kurumlarındaki kişilerin kıyafet kuralları) yönetmeliğinin güncellenmesi gerektiğini belirtti. Bakanlık, yeni düzenlemenin "laik eğitim ortamının korunması" ve "dinî sembollerin okul dışında bırakılması" amacını taşıdığını savundu. Açıklamada, öğrenciler için okul forması, öğretmenler için ise "resmi iş kıyafeti" zorunluluğu getirildiği, bu çerçevede başörtüsü gibi dinî örtülerin okul içinde yasaklandığı vurgulandı.

Vatandaşlar ve sivil toplum: "Eğitim hakkı ihlali"

Bakı ve çevre illerdeki veliler ve öğretmen dernekleri, kararın "Anayasa'nın 18. maddesindeki eğitim hakkı" ve "din ve vicdan özgürlüğü" garantilerine aykırı olduğunu iddia ediyor. Sosyal medyada #TəhsilHüququ (Eğitim Hakkı) etiketiyle binlerce paylaşım yapıldı. Bazı veliler, kız çocuklarının okula gitmekten alıkoyulduğunu, bazı öğretmenlerin ise işten çıkarma tehdidiyle karşılaştıklarını anlattı. Resmi bir protesto onayı verilmediği halde, Baku'nun Yasamal ilçesinde bir okul önünde küçük bir grup velinin toplanıp "Eğitim dinî değil, laik olsun" sloganları attığı görüldü.

Türkiye'den çift kanallı tepki

Türkiye'de olaylar hem resmi diplomatik kanallarda hem de kamuoyunda yoğun yankı buldu. Dışişleri Bakanlığı kaynakları, "Azerbaycan kardeş ülkemizdir, ancak temel insan hakları ve özgürlükler çerçevesinde eğitim hakkının kısıtlanması endişesi paylaşıldı" şeklinde konuştu. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, sosyal medya hesabından "Kardeş ülke Azerbaycan'da başörtülü kız çocuklarımızın ve öğretmenlerimizin okula girmelerinin engellenmesi mağduriyet yaratmaktadır. Bu konuda Azerbaycan yetkilileriyle görüştük, çözüm üretilmesi için çaba sarf ediyoruz" ifadelerini kullandı.

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Erbaş da yazılı bir mesajda, "İlim öğrenmek her Müslüman'ın farzıdır, bu hakkın kısıtlanması kabul edilemez" diyerek kararın geri çekilmesini çağırdı. AK Parti, CHP, MHP ve İYİ Parti sözcüleri de ayrı ayrı basın açıklamalarında kararın "insan hakları standartlarına aykırı" olduğunu, Azerbaycan yönetiminin bu konuda duyarlı davranmasını beklediklerini kaydetti.

Uluslararası örgütler de izliyor

Avrupa Konseyi'nin "Din veya inanç özgürlüğü" konulu raporları ve İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) benzer davalardaki kararlari, devletlerin eğitim kurumlarında dinî sembolleri yasaklamasının "marj takibi" (margin of appreciation) doktrini içinde değerlendirildiğini, ancak bu marjın "oranlı ve gerekli" olması gerektiğini gösteriyor. AB Avrupa Parlamentosu'ndan da Azerbaycan'ın işbirliği konseyi üyesi statüsü hatırlatılarak "temel haklara saygı" çağrısı gelmesi bekleniyor.

Azerbaycan Eğitim Bakanlığı, şimdilik kararın "geçici bir uygulama" olduğunu, "tüm paydaşlarla görüşülerek nihai şekil verileceğini" bildirdi. Ancak okullar yarın da açılacak ve veliler, öğrenciler ile öğretmenler yeni kurallarla nasıl başa çıkacaklarını merak ediyor.