BM raporu: İklimde 'geri dönüşü olmayan nokta' aşıldı, felaketler artık kaçınılmaz

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Üzerine Kurulu (IPCC) ve Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ortaklığıyla yayımlanan yeni sentez raporu, küresel iklim mücadelesi için bir dönüm noktası işaret ediyor. Rapora göre, sanayi öncesi seviyelere kıyasla küresel ortalama sıcaklık artışı 1,5°C eşiğini geçmekte ve bu sürecin tersine döndürülemeyecek bir evreye girdiği bilimsel verilerle kanıtlandı.

Bilim insanları: 'Bu sadece ısınma değil, sistem çöküşü'

Raporun hazırlanmasında görev alan önde gelen iklim bilim insanları, 'geri dönüşü olmayan nokta' (tipping point) kavramının artık teorik bir risk değil, gözlemlenmiş bir gerçeklik olduğunu vurguluyor. Grönland ve Antarktika buz tabakalarının erimesi, permafrost tabakalarının çözülerek metan salınımına başlaması ve tropikal mercan revlerinin %99'oranında yok olması gibi süreçler, sıcaklık durdursa bile yüzyıllar sürecek bir ivme kazanmış durumda.

IPCC Başkanı Jim Skea, raporun basın toplantısında "Paris Anlaşması'nın en düşük hedefi olan 1,5°C, mevcut emisyon yollarında bu on yıl içinde kalıcı olarak aşılacak" ifadelerini kullandı. Bu durum, deniz seviyesindeki artışın 2100 yılına kadar metre cinsinden ölçüleceği ve kırsal sahil kentlerinin büyük kısmı için uygun olmayan hale geleceği anlamına geliyor.

Salım azaltma taahhütleri yetersiz kalıyor

Rapor, ülkelerin Ulusal Belirlenmiş Katkılar (NDC) kapsamında sunduğu taahhütlerin, 2100 yılı sonuna kadar 2,7°C civarında bir ısınmaya yol açacağını ortaya koyuyor. Fosil yakıt kullanımının 2030'a kadar yarıya indirilmemesi halinde, 'uyarlanamaz' kategorisindeki etkiler (aşırı sıcak dalgaları, kuraklıklar, süper kasırgalar) sıklaşacak ve yoğunlaşacak.

Özellikle G20 ülkelerinin toplam sera gazı salımının yüzde 80'ini oluşturduğu hatırlatılarak, gelişmiş ekonomilerin 2035'e kadar 'net sıfır' hedefini öne çekmesi gerektiği uyarısı yapıldı. Raporda, yenilenebilir enerji yatırımlarının fossile göre iki kata çıktığı ancak bu artışın talep büyümesini karşılamada yetersiz kaldığı belirtiliyor.

Türkiye için 'sıcak nokta' riskleri artıyor

Akdeniz havzasının 'iklim değişikliği sıcak noktası' olarak sınıflandırıldığı raporda, Türkiye için de senaryolar ciddi. TÜİK ve MGM verileriyle desteklenen modeller, Anadolu'nun iç kısımlarında yılın 6 ayı 40°C üzeri sıcaklıkların normalleşeceğini, suyun yıl 2040 itibarıyla kişi başı 1.000 metreküpün altına düşeceğini (su fakirliği eşiği) gösteriyor. Tarım verimliliğindeki kayıpların GSYH'nın yüzde 1-1,5'i civarında maliyet yaratacağı öngörülüyor.