Brezilya'da sandıklar açılıyor: Lula mı, Flavio Bolsonaro mu? 160 milyon seçmenin gidişatı bugün belli olacak

Brezilya'nın 160 milyon kayıtlı seçmeni bugün sabah 08:00 yerel saatiyle (TSİ 14:00) başlayacak oylamada, görevdeki Başkan Luiz Inácio Lula da Silva'nın dört yıl daha kalıp kalmayacağı ya da ülkenin sağ çizgisine Flavio Bolsonaro ile mi döneceği sandıkta test edilecek. Seçim Yüksek Mahkemesi (TSE) verilerine göre bu yıl oy kullanma hakkı olan seçmen sayısı 2022'ye göre 6 milyon artarak tarihi bir seviyeye ulaştı.

İki isim, iki Brezilya

Seçim kampanyası, ülkenin derin ideolojik çizgisini bir kez daha ortaya koydu. 78 yaşındaki Lula, "Brezilya'nın birliği ve demokrasisi" sloganıyla, sosyal programların (Bolsa Família) genişletilmesi, Amazon yağmur ormanlarının koruma altına alınması ve uluslararası arenadaki çok taraflı dış politikayı sürdürme vaadiyle yelken açtı. Rakibi 43 yaşındaki Senato üyesi Flavio Bolsonaro ise babası Jair Bolsonaro'nun mirasçılığına dayanarak, "Aile, Tanrı, Özgürlük" mottosuyla vergi indirimleri, silah haklarının genişletilmesi ve çevre düzenlemelerinin esnetilmesi platformunda koştu.

Kazanan ilk turda mı çıkacak?

Brezilya seçim sistemine göre bir aday ilk turda geçerli oyların %50'sinin üzerindeyi almazsa, en çok oy alan iki aday arasında 26 Ekim'de ikinci tur yapılır. Datafolha ve Ipec'in cumartesi günü yayınladığı son anketlerde Lula'nın geçerli oylarda %48-%50, Flavio Bolsonaro'nun ise %38-%40 bandında seyrettiği görülüyor. Marjinal hata payı (2 puan) dikkate alındığında Lula'nın ilk turda kazanan çıkması zaten zor; ama "boş/geçersiz oy" oranının yüksek çıkması durumunda sürpriz bir ikinci tur senaryosu masada kalıyor.

Kilit eyaletler: Minas Gerais ve São Paulo

Seçmenin neredeyse dörtte birinin yaşadığı São Paulo ve geleneksel olarak "sallayan eyalet" statüsündeki Minas Gerais bu gece en çok takip edilecek bölgeler. 2022'de Lula Minas Gerais'i 2 puan farkla almış, São Paulo'da ise Bolsonaro 10 puan önde çıkmuştu. Bu sefer Flavio Bolsonaro'nun São Paulo'daki avantajının koruyup koruyamayacağı ve Lula'nın kuzey-doğu gücünü güneye taşıyıp taşayamayacağı kritik.

Oylama süreci ve sonuç takvimi

Oylama yerel saat 17:00'e (TSİ 23:00) kadar sürecek. TSE Başkanı Alexandre de Moraes, elektronik oylama makinelerinin (urna eletrônica) güvenliğine dair yapılan son denetimlerde herhangi bir anomalinin tespit edilmediğini açıkladı. İlk resmi veriler oylama bittikten 30-45 dakika içinde TSE'nin "DivulgaCand" sisteminde akmaya başlayacak. 2022'de gece yarısı civarında %99'luk oy sayımı tamamlanmıştı; bu yıl da benzer bir tempo bekleniyor.

Güvenlik ve uluslararası gözlemciler

Federal Polis ve Ordu, 5.500 oylama merkezinde ve çevresinde yaklaşık 250 bin personel görevlendirdi. 2023'teki "8 Ocak" girişimlerinin gölgesinde, TSE siber saldırı ve dezinformasyon riskine karşı "Demokrasi Odaklı Güvenlik Protokolü"nü devreye soktu. AB, OAS ve Carter Merkezi'nden oluşan 120 kişilik uluslararası gözlemci misyonu süreci izliyor.

Sonuç ne olursa olsun, Brezilya bugün Latin Amerika'nın en büyük demokrasisinde, kutuplaşmış bir toplumun iradesini test ediyor. Gece yarısı açıklanacak ilk resmi veriler, ülkenin gelecek dört yılın rotasını netleştirecek — ya da 26 Ekim'e kadar sürececek ikinci bir yarışın startını verecek.