Buzlu Kokarca Böceği Evlere ve Bahçelere İşgal Etti: Tarımda Kayıp Riski Artıyor

İstanbul/Ankara/İzmir — Hava soğuduğu için evlerin ısınmış köşelerine, perdelerin arkasına ve bahçe mobilyalarının altına sığınan buzlu kokarca böceği (Halyomorpha halys), bu yıl de Türkiye genelinde hem konut alanlarında hem de meyve bahçelerinde yoğun bir şekilde görüldü. Asya kökenli bu istilacı tür, son on yılda Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerindeki meyvecilikte milyonlarca lira lik ürün kaybına neden olmuş durumda.

Neden Bu Kadar Tehlikeli?

Buzlu kokarca, yerli kokarca türlerinden farklı olarak çok geniş bir bitki yelpazesinde beslenir. Elma, armut, kayısı, çilek, badem, fındık ve pomidor gibi ekonomik değerli onlarca ürünün saplarına ve meyvelerine soktuğu proboscis ile beslenerek meyvelerde deformasyon, çürüme ve pazar değerinin tamamen kaybına yol açıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı bitki koruma istasyonlarının yaptığı alan çalışmalarına göre, bu yıl bahar dönemindeki ısınma ve yazın kuraklığı popülasyon patlamasını tetikledi.

Evler İçin 'Koku Bombası' Değil, Tarım İçin 'Ekonomik Tehlike'

Vatandaşlar böceğin uçuşuyla gelen gürültüsünden ve tehdit hissettiğinde saldığı kötü kokudan şikayet ederken, asıl sorun tarım alanlarında yaşıyor. Böcek, meyvenin içine yumurtlama yaparak larva çıkışında meyveyi içten yiyor. Özellikle erken hasatlı çilek ve kiraz bahçelerinde, geç hasatlı elma ve armut bahçelerinde hasat öncesi sonbahar beslenmesi ciddi kalite düşüklüğüne sebep oluyor. Resmi kurumlar, kimyasal mücadelenin tek başına yetersiz kaldığını, entegre mücadele stratejilerinin zorunlu hale geldiğini vurguluyor.

Biyolojik Mücadelede 'Samurai Arısı' Umudu

Türkiye'de buzlu kokarcaya karşı en etkili ve sürdürülen yöntem olarak biyolojik mücadele ön plana çıkıyor. Böceğin doğal düşmanı olan ve yumurtaları içine yumurtlayan Samurai Arısı (Trissolcus japonicus) türü, Batı Akdeniz Tarım Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü koordinasyonuyla yapılan çalışmalarla uyarlama ve yayım çalışmaları sürdürülüyor. İlk alan salımları son yıllarda Antalya ve Mersin bölgesinde başarıyla gerçekleştirilmiş, bu yıl da yayım alanları genişletildi. Uzmanlar, bu arının popülasyonun doğal dengeye oturduğu bölgelerde hasar oranının %70-80 oranında düştüğünü kaydediyor.

Vatandaşlar Evlerde Ne Yapmalı?

Evlere giren böcekler insan veya evcil hayvan sağlığı için doğrudan bir zehirlik/iskırma riski taşimasalar de, astım ve alerjisi olan kişilerde hassasiyet yaratabiliyor. Uzmanların önerileri şunlardır:

• Pencere ve balkon kapılarında tel örgü kullanmak, alt kısımlarda sünger bandıyla boşlukları kapatmak.
• İçeriye giren bireyleri elektrikli süpürge ile emmek (kese atılırken koku yayılmaması için).
• Su ve sabun karışımı veya sirke ile yıkanan yüzeylerin böceği ittiği gözlemleniyor.
• Kimyasal aerosol kullanımı kapalı alanlarda solunum yolu riski yarattığı için önerilmiyor.

Tarım illerinde yaşayan üreticiler için ise feromon tuzakları ile popülasyon takibi yapmak, hasat sonrası bahçe hijyeni sağlamak (düşme meyveleri toplamak, çöp yığınlarını uzaklaştırmak) ve ilave salım programları için ilçe tarım ilçe müdürlükleriyle iletişime geçmek öncelikli önlemler arasında yer alıyor.