Çin LAC Hattında Askeri Altyapıyı Hızla Genişletiyor: Uydu Görüntüleri Yeni Üsleri Ortaya Çıkardı

Hindistan'la 3 bin 488 kilometrelik Gerçek Kontrol Hattı (LAC) boyunca süren gerginlik, diplomatik sıkışma süreçlerinin aksine zeminde askeri bir "betonlaşma"na doğru evriliyor. Amerikan think-tank kuruluşu CSIS (Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi) ve Planet Labs uydu verilerine dayanan yeni analizlere göre, Çin 2020 Galwan Çarpışması sonrası başlattığı inşaat faaliyetlerini 2024-2025 döneminde rekor seviyelere çıkardı.

Diplomasi masasında barış, zeminde beton

Ekim 2024'te Kazan BRICS Zirvesi'nde Başkan Xi Jinping ve Başbakan Narendra Modi'nin 5 yıldır ara verilen iki taraflı görüşmesi, ilişkinin "normalleşmesi" yönünde umutlar doğurmuştu. Her iki taraf da LAC'deki çekilme sürecinin (disengagement) tamamlandığını, askeri komutanlık seviyesinde görüşmelerin sürdüğünü açıklamıştı. Ancak uydu görüntüleri, masadaki sakinliğin aksine Çin'in ihtilaflı bölgelerde kalıcı yerleşim politikası (salami slicing) izlediğini kanıtlıyor.

Veriler ne anlatıyor?

CSIS'in "China Power Projesi" kapsamında yayımladığı rapora göre, Çin LAC boyunca 600 kilometrenin üzerindeki yeni erişim yollarını ve 12'den fazla yüksek irtifalı helipad/askeri havaalanı altyapısını operasyona geçirdi. Özellikle şu bölgelerde yoğunlaşma gözleniyor:

• Depsang Ovaları (Ladakh): Hindistan'ın stratejik Daulat Beg Oldi (DBO) üssünü tehdit eden yeni bir ana yol ve çoklu karargah kompleksi tamamlandı.
• Pangong Tso Gölü Kuzey Kıyısı: 2021'de başlanan köprü çalışmalarının yanı sıra, gölün kuzey kıyısına uzanan yeni bir lojistik destek yolu ve yeraltı depolama alanları tespit edildi.
• Arunachal Pradesh (Çin Tibe'de "Güney Tibet" olarak adlandırır): Tawang bölgesine karşı gelen Cona (Kona) kentine uzanan G6911 ekspres yolu tam kapasiteye ulaştı; bölgede en az 4 yeni tümen seviyesinde karargah ve füzeli hava savunma pozisyonu (HQ-9/HQ-22 sistemleri için) işaretlendi.

Uzmanlar: "Çekilme değil, güçlendirme"

Yeni Delhi'de Carnegie Hindistan Merkezi Uzmanı Dr. Arzan Tarapore, analizde şu tespiti paylaştı: "Çin, çekilme (disengagement) kavramını 'ileri konumlardan geri çekilme' olarak değil, 'lojistik arka alanı güçlendirerek ileri konumları sürdürülebilir hale getirme' olarak tanımlıyor. Uydu görüntülerindeki yeni yollar ve helipadlar, Çin'in LAC'i yeni bir askeri sınır olarak kabul ettiğinin, geçici bir çizgi olarak görmediğinin en somut kanıtı."

Hindistan Savunma Bakanlığı kaynakları, bu raporlar hakkında resmi bir yorum yapmaktan kaçınarken, "LAC'deki tek taraflı statükoyu değiştiren herhangi bir faaliyete karşı gerekli karşı tedbirler alınıyor" ifadesini kullandı. Hindistan da sınır yollarında (BRO - Sınır Yolları Örgütü) 2024-25 bütçesini %30 artırarak 6.500 km yolu asfaltlama/genişletme hedefi koydu.

Suçlamalar ve gelecek

Pekin, bu inşaatların "sivil amaçlı sınır köyleri kalkınma programı" ve "lojistik destek" kapsamında olduğunu, uluslararası hukuka uygun olduğunu savunuyor. Ancak analistler, 2020'den bu yana LAC boyunca inşa edilen altyapının niteliklerinin (yeraltı komuta merkezleri, füzeli hava savunma radarı kaleleri, tank koridorları) saf sivil kullanıma uygun olmadığını, çift kullanımlı (dual-use) askeri bir hazırlık oluşturduğunu vurguluyor. Bölgede bir sonraki askeri komutanlık seviyesi toplantısının sonbahar aylarında planlandığı, ancak zemindeki "yeni normal"ün müzakereleri ne kadar zorlayacağını gösterdiği aktarılıyor.