Dünya saatleri 'artık saniyeyi' 2035'te tarihe karıştırıyor: Bilgisayar kaosu önleniyor

Versailles'de Kasım 2022'de toplanan 27. Ağırlık ve Ölçüler Genel Konferansı (CGPM), evrensel koordinlanmış zaman (UTC) ile Dünya'nın döngüsüne dayanan astronomik zaman (UT1) arasını periyodik olarak düzeltmek için eklenen "artık saniye" (leap second) uygulamasını 2035 yılından itibaren kaldırmaya karar verdi. Karar, uluslararası birimler sistemi (SI) tarihinin en büyük zaman reformu olarak kaydedildi.

Neden şimdi, neden 2035?

1972'den beri 27 kez uygulanan artık saniye, küresel navigasyon uydu sistemlerinden (GNSS), finansal yüksek frekanslı ticaret platformlarına, telekomünikasyon altyapısından enerji şebekelerine kadar "saniyenin kesinliği" şartı koyan sistemlerde yıkıcı hatalar yaratıyordu. 2012'de Reddit, Mozilla ve LinkedIn'i çöken; 2017'de Cloudflare'nin DNS hizmetini durduran bilinen olaylar, Meta, Google, Microsoft ve Amazon gibi devlerin "artık saniye riskini kaldırın" lobisini tetiklemişti.

BIPM ve ITU işbirliği: Yeni tolerans penceresi

Uluslararası Ölçümler Bürosu (BIPM) Zaman Bölümü Başkanı Patrizia Tavella, kararın "saniyeyi yeniden tanımlamak değil, UTC'nin UT1'den ne kadar sapabileceğinin yeni bir üst sınırını belirlemek" olduğunu vurguladı. 2035'e kadar BIPM ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), UTC ile UT1 arasındaki izin verilecek maksimum farkın (mevcut 0,9 saniyeden çok daha geniş olacak) ne olacağını ve bu farka ulaşıldığında nasıl bir "büyük düzeltme" (örneğin bir dakika veya saatlik kayma) yapılacağını belirleyecek. ITU Dünyaradyo İletişim Konferansı (WRC-23) bu yol haritasını onaylamıştı.

Yazılım mühendisliği için "Y2K" kabusu sona eriyor

Karar, zaman dilimi veritabanlarını (tz database), işletim sistem çekirdeklerini ve ağ zaman protokolünü (NTP/PTP) geliştiren mühendisler için 50 yıllık bir baş ağrısının sonunu işaret ediyor. 2035 sonrası hiçbir sistem "23:59:60" gibi standart dışı bir zaman damgası işlemek zorunda kalmayacak; bu da dağıtık sistemlerdeki konsensüs algoritmalarını (Raft, Paxos) ve blok zinciri zaman damgalarını basitleştirecek.

Astronomik zamanla bağ kopmuyor, esniyor

Dünya'nın döngüsünün yavaşlaması (günlük 1-2 milisaniye) nedeniyle UTC ve UT1 arasındaki fark yüzyıllar içinde dakikalar, binlerce yıl içinde saatler seviyesine ulaşacak. Yeni sistemde bu birikim, gelecekte tek seferlik bir "artık dakika" veya "artık saat" düzeltmesiyle giderilecek; böylece gün ışığına dayalı sosyal zaman (gündüz/gece) ile atom saatlerinin sunduğu kesinlik birbirinden ayrılarak yönetilebilecek.