Ermenistan Türkiye ile sınır açılımında 'her an hazırız' sinyali verdi: Alican kapısı gündemde

Ermenistan yetkilileri, Türkiye ile karasınırının açılması konusunda "her an hazırız" mesajı vererek, iki ülke ilişkilerindeki donukluğun kırılması sürecinde somut bir kırılma noktası işaret etti. Başbakan Nikol Paşinyan ve Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan'ın son açıklamaları, 2021 Aralık'tan beri işleyen özel elçiler mekanizmasının (Serhat Akgün - Ruben Rubinyan hattı) teknik çalışmalarının olgunlaştığını ve siyasi iradenin nihai onayını beklediğini gösteriyor.

Alican - Marzili hattı operasyonel hedefte

Gündemin odak noktası, Kars'ın Alican köyü ile Gümrü'nün (Ermenistan'da Marzili) Marzili köyü arasındaki sınır kapısının yeniden işletilmesi. Bu kapı, 1993'ten beri kapalı durumda. Kaynaklara göre özel elçiler arasında yapılan son görüşmelerde, ilk aşamada üçüncü ülke vatandaşlarına ve ticari geçişe öncelik verilmesi, ardından karşılıklı vatandaşlar için vizesiz geçişin kademeli başlatılması üzerinde uzlaşı sağlandı. Kapının fiziki altyapısı ve gümrük yazılımları son aylarda test edildi.

İran faktörü ve Kuzey-Güney koridoru

Sürecin sadece ikili bir boyutu yok. Ermenistan'ın İran ile gümrük işbirliğini ve sınır ticaretini geliştirecek yeni anlaşmalar imzalaması, İran'ın "Kuzey-Güney Uluslararası Koridoru" (INSTC) vizyonu ile Türkiye'nin "Orta Koridor" ve "Zengezur Koridoru" hesaplarının kesiştiğini ortaya koyuyor. Meğri-Ağarak sınır kapısındaki yatırımlar ve dijital gümrük entegrasyonu, Ermenistan'ın bölgesel bir lojistik hub olma hedefini pekiştirirken, bu durum Türkiye-Ermenistan normalleşmesini de bir zorunluluk haline getiriyor.

Türkiye tarafında karşılıklı adım beklentisi

Ankara, Erivan'daki "hazırlık" mesajını olumlu karşılarken, sürecin "bölgesel barış ve işbirliği" çerçevesinde, özellikle Azerbaycan ile senkronize bir şekilde ilerlemesi gerektiğini vurguluyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın önceki açıklamalarında, sınır açılımının "şartlı değil, ama stratejik bir vizyonda" olduğu belirtilmişti. Özel Elçi Serhat Akgün'ün Erivan'daki son teması, teknik protokollerin (sağlık, phytosaniter, gümrük müşavirliği) paraflanması yönünde son adımların atıldığını işaret ediyor.

Engeller ve gelecek haritası

Süreçte hâlâ Ermenistan Anayasası'ndaki "soydaşırganlık" atıfları, 1921 Kars ve Moskova Antlaşmaları'nın yorumlanması ve Karabağ/Ertsah sürecinin hukuki kapanışı gibi hassas konular duruyor. Ancak her iki tarafın da "geçmişi geleceğe hapsetmemek" prensibine dayanarak, önce insan ve ticaret hareketliliğini başlatma, sonra siyasi sorunları mekanizma içinde çözme stratejisi ("compartmentalization") benimsediği görülüyor. Gelecek hafta özel elçilerinin Bakü ve Ankara ziyaretleri, yol haritasının netleşmesi için kritiklere işaret ediyor.