Evlilik yaşı 30'u buldu, nikah sayısı düştü: TÜİK'te dramatik tablo

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) son açıkladığı yıl sonu verilerinde, Türkiye'de evlilik kurumu çerçevesinde kök değiştiren bir dönüşümün kanıtlarını ortaya koydu. 2024 verilerine göre kaba evlilik oranı bin kişide 5,8 seviyesine gerileyerek son 10 yıldaki en düşük noktaya indi. İlk kez erkeklerin ortalama evlilik yaşı 30 yaş sınırını aştı, kadınlarda bu rakam 27,8 olarak gerçekleşti.

Ekonomik kriz 'nişan' süresini uzatıyor

Uzmanlar, evlilik sayısındaki bu sürekli düşüşün arka planında konut maliyetlerinin zirve yaptığı, gençlerin finansal bağımsızlık kazandığı yaşı ileri iten ekonomik koşulların yattığını vurguluyor. Eğitim süresinin uzaması ve kadınların işgücüne katılımının artması da erteleme kararını güçlendiren faktörler arasında. Sosyologler, "evlilik artık bir zorunluluk değil, bir tercih ve hatta bir lüks haline geldi" tespitinde bulunuyor.

Dünya örneği Güney Kore'den uyarıcı paralellikler

Güney Kore'de evlilik dışı çocuk sahipliğinin yasal engellerle ve toplumsal baskıyla neredeyse sıfır seviyelerde tutulurken, evlilik oranlarının dünya en düşük seviyelerine düşmesi Türkiye için bir uyarı işareti olarak okunuyor. Türkiye'de de resmi nikahsız ortak yaşam (flört evliliği) yasal boşlukta kalsa da, büyük şehirlerde genç kuşaklarda kabul gören bir yaşam biçimi haline gelmeye başlıyor. Bu durum, resmi istatistiklerin yakalayamadığı "görünmez evlilik" hacminin arttığı yönünde tahmilleri güçlendiriyor.

Ünlü düğünlerin gölgesinde gerçekler

Medyanın gündemini dolduran Handan Soral, Burak Yörük-Tuana Yılmaz veya Zeynep Bastık-Serkay Tütüncü çiftlerinin şölen düğünleri, toplumun büyük çoğunluğunun yaşadığı "düğün maliyeti" gerçeğiyle çelişiyor. Düğün salonu, fotoğraf, davet ve altın takı maliyetlerinin minimum 500-700 bin TL bandında seyrettiği tahminler, asgari ücretli bir çift için neredeyse 3-4 yıllık birikim gerektirdiğini gösteriyor. Bu tablo, evliliği ertelenen hayaller kuyruğuna itiyor.

Boşanma oranları düşüşte ama...

İlginç bir paralellik olarak kaba boşanma oranı 2024'te bin kişide 1,6 seviyesine düşerek 2013'ten bu yana en düşük seviyesini yakaladı. Ancak uzmanlar, bu düşüşün mutluluğun artması değil, evlilik sayısının kendisinin dramatik azalmasından kaynaklandığını, dolayısıyla "boşanma riski" olan nüfusun da küçüldüğünü hatırlatıyor. Hukukçular ise mal rejimi sözleşmeleri (resmi nikahsız mallara hak kazandırma) konusundaki danışmanlık taleplerinin arttığını bildiriyor.

Sonuç olarak; Türkiye'de evlilik artık 20'li yaşların başında atılan bir "geçiş töreni" olmaktan çıkıp, 30'lu yaşlarda finansal zemin oluşturulmasının ardından yapılan stratejik bir karara dönüştü. Bu değişim, hem sosyal politika hem de pazar dinamikleri için yeniden şekillenme sürecinin başlangıcı niteliğinde.