Grip Aşısı Sezonu Başladı: Kime, Ne Zaman ve Hangi Aşı Uygulanacak?

2026-2027 kuzey yarımküresi grip sezonu için Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) önerileri doğrultusunda hazırlanan tetravalent (dörtlü) aşılar, Türkiye'de aile sağlığı merkezlerinde ve hastanelere ulaştı. Sağlık Bakanlığı'nın mevzuatına göre 65 yaş üstü, kronik hastalıkları olanlar, gebeler ve sağlık personeli gibi risk grupları için aşılama ücretsizdir.

Bu sezon hangi virüs şebekeleri hedefleniyor?

DSÖ'nin Şubat 2026 tarihli toplantısında kararlaştırılan bileşime göre; bu yılki aşı A/H1N1, A/H3N2 ve iki farklı B virüsü hatlığını (Victoria ve Yamagata hatları) kapsıyor. Geçen sezona göre A/H3N2 bileşeni güncellendi; bu, virüsün antigendeki kaymasını takip etme amacı taşıyor. Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Ateş Kara, "Aşı bileşeni, küresel gözetim verilerine dayanarak yılın en yaygın olacak şebekeleri hedef alacak şekilde belirleniyor" ifadelerini kullanmıştı.

Kime şiddetle öneriliyor?

Bilim Kurulu ve ASI Komitesi raporlarına göre şu gruplar önceliklidir:

• 65 yaş ve üzeri bireyler (bu gruba yüksek doz veya adjuvanlı aşı seçenekleri de sunuluyor),
• Kalp, akciğer, böbrek, karaciğer hastalıkları, diyabet veya immün baskılısı olan kronik hastalar,
• Gebeler (hamileliğin her döneminde güvenli),
• 6 ay-5 yaş arası çocuklar,
• Sağlık çalışanları ve bakım evleri personeli.

Risk grubunda olmayan yetişkinler de isteğe bağlı olarak özel hastanelere veya eczanelere (reçete ile) başvurabilir.

Ne zaman yaptırılmalı ve koruma ne zaman başlar?

İdeal dönem Eylül-Kasım aralığıdır; ancak grip aktivitesi genellikle Ocak-Şubat ayında zirve yaptığı için Aralık ve Ocak aylarında yaptırılan aşılar da fayda sağlar. Aşıdan sonra koruyucu antikor seviyesine ulaşmak için ortalama 2 hafta beklenir. Etkililik oranı, aşı-virüs uyumuna ve kişinin immün sistemine göre değişmekle birlikte sağlıklı yetişkinlerde laboratuvar onaylı grip'i önlemede %40-60 civarındadır; ağır hastalığa yol açma riskini ve mortaliteyi ise belirgin derecede düşürür.

Yan etkiler ve yaygın yanlışlar

En sık görülen yan etkiler enjeksiyon yerinde ağrı, hafif ateş ve yorgunluk olup 1-2 günde geçer. "Aşı grip geçirir" inancı yaygındır; ancak aşı canlı zayıflatılmış virüs içermez (inaktivedir), bu nedenle enfeksiyon yapamaz. Aşı sonrası grip geçiren kişiler genellikle aşıdan önce enfekte olmuş ya da aşı kapsamı dışındaki bir virüs (RSV, COVID-19, adenovirüs vb.) yakalamıştır.

Başvuru noktaları ve ücret durumu

Risk grupları için aile sağlığı merkezleri (ASM), toplum sağlığı merkezleri (TSM) ve devlet hastanelerinde ücretsiz uygulanıyor. Özel sektörde fiyatlar markaya ve uygulama yeriine göre farklılık gösterse de genel piyasa fiyatı 400-700 TL bandında seyreder. Eczanelere gelen reçeteli aşılarda SGK ödeneği varsa hasta payı sıfırlanabilir.

Uzmanlar, grip ve COVID-19 aşılarının aynı gün, farklı bazılarda yapılabileceğini; kronik hastaların gribe bağlı komplikasyonları (pnömon, miyokart enfarktüsü riski artışı) önlemek için mutlaka aşıltırılmasını vurguluyor.