İran ABD'ye Katar aracılığıyla 'barışçıl çözüm' önerisi sundu, Washington'dan cevap bekleniyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ülkesinin nükleer programı ve yaptırımların kalkması konusunda Katar aracılığıyla ABD'ye yeni bir "barışçıl çözüm" paketi sunduğunu ve Washington'dan nihai yanıtın bugün beklenildiğini açıkladı.

Araghchi, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Katar'ın Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman bin Casim Al Şani'nin teşebbüsüyle gündeme gelen diplomatik hamlenin, tarafların tekrar masaya oturması için bir fırsat oluşturduğunu belirtti. İran yetkilisi, önerilerin "yapıcı" niteliğinde olduğunu vurgularken, topun artık ABD'de olduğunu kaydetti.

Katar'ın aracılık rolü yeniden öne çıktı

Son aylardaki gerilimler ve dolaylı müzakerelerin aksadığı dönemlerde Katar, taraflar arasında güvenilir bir kanalı koruyan nadir aktörlerden biriydi. Doha, hem İran hem de ABD ile iyi ilişkilerini kullanarak mesaj iletiminde kritik bir köprü işlevi görüyor. Araghchi'nin açıklaması, bu kanalin hâlâ işlevsel olduğunu ve her iki tarafın da diplomasi penceresini kapatmadığını gösteriyor.

ABD tarafında henüz resmi bir onay veya reddetme gelmediği onesine, Dışişleri Bakanlığı sözcülüğünden yapılan kısa bildirimde "İran'ın önerilerini değerlendireceğimiz" ifadesinin kullanıldığı, ancak "yol haritasının netleşmesi için İran'ın ciddi adımlar atması gerektiği" vurgusunun yapıldığı aktarılıyor.

Nükleer dosyadaki kilit noktalar

Kaynaklara göre İran'ın yeni paketi, 2015 JCPOA (Ortak Kapsamlı Eylem Planı) çerçevesini referans almakla birlikte, ABD'nin tek taraflı çekilmesi ve yeniden yaptırım gündemine sokulması sonrası ortaya çıkan güven sorunlarını çözmeye yönelik takas formülleri içeriyor. Öncelikli gündem maddeleri şunlar:

• İran'ın urağ zenginleştirme seviyelerinin JCPOA sınırlarına geri çekilmesi,
• ABD'nin petrol ve bankacılık sektörü yaptırımlarının askıya alınması/kaldırılması,
• IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) denetimlerinin tam kapsamlı sürdürülmesi.

Uzmanlar, ABD'nin yaklaşan seçim süreci ve Ortadoğu'daki geniş çaplı gerilimler (Gazze, Lübnan, Yemen) göz önüne alındığında, Washington'ın bir "büyük anlaşma" yerine ara bir "dondurma/azaltma" formülüne meyilli olabileceğini öngörüyor. Ancak İran, kademeli yaklaşımı reddedip, garanti kapsamlı bir paket istediğini tekrar vurguluyor.

Bugün beklenilen ABD yanıtı, önümüzdeki hafta Viyana'da veya Doha'da olası teknik toplantıların kaderini belirleyecek. Diplomatik çevreler, cevabın "evet/hayır" ikilemi yerine, müzakere masasını canlı tutacak bir "devam edelim" mesajı olma ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyor.