İsrail'de Elor Azaria affı: Rivlin'in kararı 2018'de gündemi sallamıştı

Kudüs — 2016 yılında Kudüs'in güneyindeki Halil (Hebron) kentinde, yerde yatarak yaralanmış haldeyken bir Filistinli saldırganı başından vurarak öldüren İsrail ordusu asker Elor Azaria, yargılanma sürecinin ardından 2018 Mayıs ayında o dönemki Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin tarafından affedildi ve hapishaneden erken serbest bırakıldı.

Olay nasıl gelişti?

24 Mart 2016'da Halil'de bir İsrail askeri kontrol noktasına bıçaklı saldırı düzenleyen iki Filistinli'nin biri, Abdel Fettah eş-Şerif, diğer askerler tarafından vurularak yerde yaralı bırakılmışken, orada görevli olan Azaria, şerif'in hareket etmediğini ve tehlike oluşturmadığını savunan savcılık iddianamesine göre, başından vurarak öldürmüştü. Olay, bir gazeteci tarafından çekilen video kameralara yansımış ve İsrail'de ve uluslararası arenada geniş bir tartışma başlatmıştı.

Yargılama ve ceza süreci

İsrail Askeri Mahkemesi, Azaria'yı "kasten öldürme" (cinayet) suçlamasından beraat ettirirken, "ihmal ile öldürme" (kasten olmayan öldürme) suçundan suçlu bulmuştu. Şubat 2017'de 18 ay hapis cezası verilen Azaria, temyiz başvurusu sonucunda Temmuz 2017'de cezası 14 aya indirtilmişti. Askeri mahkeme, Azaria'nın "askeri disiplini bozduğunu" ve "ateş emirlerini ihlal ettiğini" kaydetmişti.

Cumhurbaşkanı Rivlin'in affı ve serbest kalma

Ceza süresinin bir kısmını verbü ettiği Azaria, avukatı aracılığıyla aff başvurusunda bulunmuştu. O dönemki Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin, Mayıs 2018'de yaptığı açıklamada, "toplumsal uyumu" ve "askerlerin ailelerinin acılarını" gözeterek aff kararı imzaladığını belirtmişti. Rivlin, kararın "adaletin bozulması" anlamına gelmediğini, ancak insanlık hali ve toplumsal barış adına bir jest olduğunu vurgulamıştı. Azaria, 16 ay hapis yattıktan sonra Mayıs 2018'de serbest kalmıştı.

Toplumsal ve siyasi yankılar

Aff kararı, İsrail'de derin bir kutuplaşmaya yol açmıştı. Sağ kanat partiler ve asker aileleri kararı "adaletin yerli yerine oturduğu" yönünde övürken, insan hakları örgütleri, Filistinli yetkililer ve muhalefet çevreleri, kararın "savaş suçlarını meşrulaştırdığını" ve askeri ceza sisteminin gücünü zayıflattığını iddia etmişti. B'Tselem gibi örgütler affı "bazı kanların başkalarından daha kıymetli olduğu mesajı" olarak nitelendirmişti.

Not: Günümüzde İsrail Cumhurbaşkanı görevini Isaac Herzog yürütmektedir. Herzog, Temmuz 2021'de görevine başlamış olup, Azaria affı sürecinin aktörü değildir.