Johannesburg'ta hafta sonu kan büyüdü: 3 günde 38 ölü, polis 'çete hesaplaşması' yönünde

Johannesburg (Gauteng) metropol alanında geçen hafta sonu gerçekleşen ve birbiri ardına gelen silahlı saldırılarda ölü sayısı 38'e çıktı. Güney Afrika Polis Servisi (SAPS), olayların ayrı mekânlarda, benzer 'modus operandi' ile gerçekleştiğini ve tetikçilerin hâlâ kaçak olduğunu onayladı.

Üç gün, beş farklı nokta, tek bir şiddet dalgası

Resmi takvimine göre 25 Eylül Cuma gecesi başlayıp 27 Eylül Pazar gününe kadar süren süreçte, Johannesburg'un Soweto, Alexandra, Diepsloot ve Johannesburg Merkez İş Çarşısı (CBD) çevresindeki mahallelerdeki "tavern" (yerel meyhane/bar) ve açık hava toplanma alanları hedef alındı. En kanlı olay, Cuma gecesi Soweto'daki bir mekânda gerçekleşti; burada AK-47 ve R5 füzilyeleri gibi askeri kalibreli silahlarla yapılmış atışlarda en az 17 kişi ölü, 15 kişi yaralandı. Cumartesi gecesi ise Alexandra ve Diepsloot'ta ayrı ayrı gerçekleşen iki saldırıda toplam 11 kişi daha hayatını kaybetti. Pazar erken saatlerinde CBD yakınlarındaki bir mekanın önünde yapılan atışta da 3 kişi ölü, 7 kişi yaralandı. Polis, bu üç gündeki toplam ölü sayısını 38, yaralı sayısını 40'ın üzerinde olarak güncelledi.

SAPS: 'Rasgele değil, hedefli çete operasyonu'

Gauteng Eyalet Polis Komiseri Genel Miralay Tommy Mthombeni, Pazartesi sabahı yaptığı basın toplantısında, saldırıların "rasgele birer cinayet" olmadığını, ancak organize suç grupları arasında uyuşturucu dağıtım rotaları ve yasadışı madencilik (zama zama) geliri paylaşımı üzerine kurulan bir hesaplaşma zinciri olduğunu vurguladı. Mthombeni, toplanan boşlukların balistik analizlerinin, önceki aylarda bölgedeki diğer tavern saldırılarıyla (özellikle 2023 sonbaharı ve 2024 yazı olayları) eşleştiğini, aynı silah takımlarının kullanıldığını kaydetti. "Failer profesyonel tetikçiler, araçlar hırsız araçlar olarak tespit edildi" ifadeleriyle polis, olayların örgütlü bir yapıya işaret ettiğini vurguladı.

Yasal silahlanma boşluğu ve 'Operation Shanela' sorgulanıyor

Bu yeni kan dalgası, Şubat 2023'ten beri yürütülen ve polis kaynaklarının yoğunlaştırıldığı "Operation Shanela" operasyonunun etkiliği üzerine kamuoyu tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Resmi istatistiklere (SAPS Yıllık Suç Raporu 2023/24) göre Güney Afrika'da günde ortalama 75 kişi kasten öldürülüyor; silahlı soygun ve ağır yaralama oranları iki basamaklı artış gösteriyor. Uzmanlar, yasadışı silahların sınırdan kaçakçılığı ve polis envanterlerinden sızdırılan silahların sokaklarda serbest dolaşmasının, tavern kültürünün güvensizliğine dönüşmesine neden olduğunu belirtiyor. Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, olaylar hakkında yaptığı yazılı açıklamada "Devletin egemenliği her maliyete karşı sağlanacak" diyerek Adalet ve Güvenlik Kümesi toplantısı çağırmasını emretti.

Toplum öfkesinde; 'Biz koruma altına alınmıyoruz' çığlığı

Soweto ve Alexandra sokaklarında yakınları cenazelerini hazırlayan aileler, polisin olay yerlerine geç gelmesini ve tanık koruma programlarının işlememesini protesto etti. Sivil toplum örgütlerinden "Gun Free South Africa" ve "Action Society", hükümete 2000 sayılı Silahlar Kontrol Yasası'ndaki boşlukların kapatılması ve polis istihbarat birimlerinin yeniden yapılandırılması çağrısında bulundu. Yerel iş insanı ve tavern sahipleri dernekleri ise "Geceleri çalışamıyoruz, müşteriler gelmiyor, sigorta primlerimiz katlandı" diyerek ekonomik çöküş uyarısında bulundu.

Gelecek 48 saat kritik: Gözaltı bekliyor

Polis, olaylarla ilgili olarak hâlâ resmi gözaltı sayısını açıklamadı ancak "şüpheli araçların tespiti" ve "cep telefonu kule analizlerinin yapıldığı" yönünde bilgi verdi. Güvenlik analistleri, önümüzdeki 48 saatin, failerin ülke dışına kaçmasını engellemek ve silahlara ulaşmak için kritik olduğunu öne sürüyor. Johannesburg'un bu hafta sonu yaşadığı travma, Güney Afrika'nın 2029 seçimlerine giden yolda iç güvenlik krizinin derinleştiğinin en somut göstergesi olarak kaydediliyor.