Kahbub Nedir, Neden Stratejik? Bab el-Mendeb'in Kilit Noktası

Yemen'in güneybatı kıyısında, Bab el-Mendeb Boğazı'nı doğrudan gözetleyen Kahbub (الكهبوب), coğrafi konumuyla dünya enerji ve ticaret yollarının en kritik darboğazlarından birini kontrol eden bir askeri üs ve kıyı kasabasıdır. Lahij ili Dhubab nahiyesine bağlı bu nokta, 2014'ten itibaren Yemen iç savaşının en kanlı ve stratejik cephelerinden birine dönüştü.

Coğrafi Konum ve Jeopolitik Ağırlık

Kahbub, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarını birleştiren Kızıl Deniz'in güney girişinde, Cezayir Boğazı (Bab el-Mendeb)'nin en dar kısmına (yaklaşık 30 kilometre) hâkimdir. Buradan geçen yıllık petrol ve LNG trafiği trilyonlar dolara tekabül eder. Bir askeri uzmanın ifadesiyle; "Kahbub'u kontrol eden, Kızıl Deniz'in kalbini kontrol eder." Bu nedenle bölge, Yemen Hükümeti'nin ve Güney Geçiş Konseyi'nin (GCK) destekli olduğu kuvvetler ile İran destekli Huti milisleri arasında sürekli bir çekişme alanıdır.

Savaştan Bugüne: El Değişimi ve Denge

2015 yılında Huti kuvvetleri Kahbub'u ele geçirip Bab el-Mendeb'e hâkimiyet kurmuştu. Aynı yılın son çeyreğinde, Suudi Arabistan ve Birleşmiş Arap Emirlikleri (BAE) liderliğindeki Arap Koalisyonu'nun hava desteğiyle, "Devler Tugayı" (Al-Amaliqa) olarak bilinen Salafi milisler ve Güney Direnişi kuvvetleri "Altın Ok" operasyonuyla bölgeyi geri almıştı. Bu operasyon, Hutilerin Aden'e giden karayolunu kesmesi ve boğazı tehdit etmesi engellenmişti. Ancak 2016 sonrası dönemde cephe hattı Kahbub'un hemen kuzeyinde, Cebel Yaeş ve Kebeta tepelerinde donduruldu. Yıllardır ara ara ateşkes ihlalleri ve pozisyon çatışmaları yaşanan bu hat, 2023 sonrası Kızıl Deniz kriziyle birlikte tekrar global radarların üzerine çıktı.

Kızıl Deniz Krizisi ve Yeni Askeri Riskler

Gazze Savaşı'nın bölgesel yansımaları kapsamında Hutilerin İsrail'e bağlı gemilere karşı başlattığı füze ve drone saldırıları, Kahbub'un stratejik değerini yeniden artırdı. BM ve ABD raporlarına göre Hutiler, Kahbub civarındaki tepelere yerleştirdikleri mobil fırlatma rampaları ve radarlardan ticaret gemilerini hedef alabiliyor. Ocak 2024'ten itibaren ABD ve İngiltere'nin Huti hedeflerine yönelik gerçekleştirdiği hava harekatlarında Kahbub'daki askeri depolar ve radar sistemleri de vurduğu bildirildi. Bu durum, bölgenin sadece bir iç savaş cephesi değil, uluslararası deniz güvenliği mücadelesinin de odak noktası olduğunu gösteriyor.

İnsani Tablo ve Sivil Hayat

Savaşın bu kritik noktaya odaklanması, yerel sivil nüfusu derinden etkiledi. Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) verilerine göre bölgedeki çatışmalar ve kara mayınları yüzünden binlerce aile yerinden edildi. Kahbub kasabasının ve çevre köylerinin altyapısı (su, elektrik, sağlık) neredeyse tamamen çöktü. Mayın temizleme faaliyetleri yavaş ilerlerken, sivil nüfusun dönüşü güvenlik garantisi olmadan mümkün değil.

Gelecek Perspektifi: Müzakere Masası mı, Yeni Patlama mı?

BM'nin Yemen Özel Elçisi Hans Grundberg'in şeffaf yönettiği müzakerelerde, Hutilerin Kızıl Deniz'de saldırıları durdurması ve karşılığında hava limanlarının açılması gündemde. Ancak Kahbub'un askeri kontrolü, herhangi bir barış anlaşmasının en zor "güven inşası" maddelerinden biri. Uzmanlar, Kahbub'un statüsünün (Hükümet/GCK kontrolü mü, yoksa Huti etkisi altındaki bir tampon bölge mi olacağı) Yemen'in gelecekteki federe yapısını ve Kızıl Deniz güvenliğini belirleyecek test taşı olacağını vurguluyor.