Kandilli Rasathanesi: Bugünkü Deprem Verileri ve 140 Yıllık Bilim Mirasının Görevi

İstanbul — Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE), bugün Güney Doğu Anadolu bölgesinde hissedilen depremlerin anlık büyüklük, derinlik ve epicenter verilerini resmi kanallar üzerinden kamuoyuyla paylaştı. AFAD verileriyle paralel çalışan kurum, 24 Eylül 2026 tarihli sismik aktivitede ilk uyarıyı saniyeler içinde vererek kentlerdeki sakinlerin güvenli alanlara yönlenmesini sağladı.

140 Yıllık Miras: Osmânî'den Cumhuriyet'e Bilim Merkezi

Kandilli Rasathanesi'nin kökenleri 1868'de Sultan Abdülaziz döneminde, Fransız astronom Édouard Mauvais'in yönetiminde kurulan "Mekteb-i Fünun-u Mülkiye Müşavirliği" astronomi gözlem evine dayanır. 1911'de Kandilli'ye taşınan rasathane, 1982'de Boğaziçi Üniversitesi'ne bağlanarak Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE) statüsüne kavuştu. Bugün Türkiye'nin en eski bilim kurumu kimliğiyle, hem astronomi hem de sismoloji alanlarında uluslararası standartlarda veri üreten merkezi bir otoritedir.

Bugünkü Sismik Aktivite: Bölge ve Etki Alanı

Pazartesi günü saatlerde Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa ili sınırları yakınında kaydedilen depremler, Kandilli sensörleri tarafından saniyeler içinde tespit edildi. Kurumun resmi web sitesi ve mobil uygulaması üzerinden yayınlanan anlık haritalar, depremin hipocenter derinliğini ve etki alanını gösterirken, AFAD ile ortaklaşa yapılan değerlendirmelerde hasar riski düşük seviyede belirlendi. İki kurumun verilerindeki milimetrik farklar, farklı sensör ağları ve işleme algoritmaları kaynaklı normal bir bilimsel süreçtir.

Kandilli ve AFAD: İki Kurum, Tek Gerçek

Sıkça karıştırılan bu iki kurum, görev yapıları bakımından birbirini tamamlar. AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı), afet yönetimi, acil müdahale koordinasyonu ve resmi uyarı-yayın yetkisine sahip idari bir kurumdur. Kandilli ise akademik bir enstitü olarak bilimsel araştırma, sismik ağ işletimi, erken uyarı sistemleri (EUS) geliştirme ve veri şeffaflığı üzerine odaklanır. Her iki kurum da Ulusal Deprem Gözlem Ağı (UDİM) çatı altında veri paylaşır; bu sayede vatandaş çift kanallı doğrulama imkânına kavuşur.

Erken Uyarı Sistemi ve Veri Erişimi

Kandilli, son yıllarda geliştirdiği "Erken Uyarı Sistemi" (EUS) ile deprem dalgalarının yıkıcı etkili S ve yüzey dalgaları gelmeden önce, P dalgalarını kullanarak saniyeler önde uyarı verme kapasitesine sahip. Bu sistem, metro, doğalgaz vanaları, hastane jeneratörleri gibi kritik altyapıların otomatik kapatılmasında kullanılır. Vatandaşlar ise koeri.boun.edu.tr adresinden veya resmi mobil uygulamadan anlık deprem listesi, şiddet haritaları ve tarihsel veri setlerine erişebilir.

Bilimsel Süreç ve Toplumsal Sorumluluk

Rasathane, sadece anlık veri üretmekle kalmaz; Türkiye'nin sismik tehlike haritalarını (TDSH) güncellemek, fay hatları üzerindeki birikimi modellemek ve deprem tahmininde kullanılan "kesin tahmin" kavramının bilimsel olarak imkânsızlığını kamuoyuna açıklamak gibi eğitimsel rolleri de üstlenir. Bugünkü olaylarda da kurum, "Deprem tahmin edilemez, ancak hazırlanabilir" mesajını verilerle pekiştirdi.