Kayısı ihracatında milyar dolar hedefi: Malatya'dan dünyaya açılan yeni sayfa

Meyve Sebze ve Hazır Gıda İhracatçı Birlikleri (MTB) Başkanı Özcan, bu sezon kayısı ihracatında tarihi bir kırılma noktası işaretleyerek 1 milyar dolar hedefini resmi olarak ilan etti. Sektör temsilcilerine göre hedefe ulaşımda yeni pazar aramaları, coğrafi işaret koruma mücadeleleri ve lojistik altyapı yatırımları belirleyici olacak.

Milyar dolarlık hedefin arkasındaki strateji

MTB verilerine göre geçen sezon 850 milyon dolara ulaşan ihracat geliri, bu yıl hedeflenen rakamla rekor kırılmaya aday. Sektör yetkilileri hedefin sadece miktar artışıyla değil, birim fiyatın yükseltilmesiyle de sağlanacağını vurguluyor. Avrupa Birliği, Rusya ve Orta Doğu pazarlarının yanı sıra Çin ve Hindistan gibi yeni yüksek değerli pazarların kapılarının aralanması, stratejinin en kritik bacağını oluşturuyor. Ayrıca kuru kayısı ile taze kayısı dengesinin pazar talebine göre yönetilmesi, karlılığı artırma noktasında operasyonel bir esneklik sağlıyor.

İklim ve üretim dengesi: Riskler yönetiliyor mu?

Son yıllarda erken çiçeklenme ve sonbahar hasadı riskleri, Malatya, Elazığ, Erzincan ve Mersin merkezli üretim havzalarında verim dalgalanmalarına yol açıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre 2026 yılında toplam kayısı üretimi 850 bin ton bandında tahmin ediliyor; bu rakam ihracat hedefini karşılayacak potansiyeli taşıyor ancak kalite standartlarının (boyut, şeker oranı, renk) uluslararası normlarda tutulması, hasat sonrası lojistiğin (soğuk zincir) kesintisiz işlemesi şart. Üretici birlikleri, sigortalı tarım kapsamını genişleterek hava risklerine karşı finansal tampon oluşturma çabası içinde.

Markalaşma savaşında semboller ve teknoloji

İhracat stratejisi sadece fiyat ve miktar üzerinden kurgulanmıyor. Baskil İlçesi'ne (Elazığ) yerleştirilen dev kayısı heykeli, "Dünya Kayısı Başkenti" naratifini görselleştirerek turizm ve marka kimliği arasında bir köprü kuruyor. Aynı çerçevede Ticaret Borsalarının TEKNOFEST'e katılıp kayısı dağıtması, geleneksel ürünün teknoloji ve inovasyon etkinlikleriyle buluşturulması yoluyla genç nesillere ve yatırımcılara "marka Malatya" mesajı veriyor. Coğrafi işaret tescilli "Malatya Kayısı" logosu, sahtecilikle mücadelede hukuki silaha dönüşürken, dijital izlenebilirlik (blokzincir tabanlı ürün takip) sistemleri ihracatçı firmalar tarafından pilot olarak test ediliyor.

Sektörün ortak kanaati; hedeflenen milyar dolar, sadece bir yılın sonucu değil, son on yılda tarım reformları, sulama yatırımları ve ihracat teşviklerinin birikimi sonucu gelen bir olgunlaşma sürecinin tezahürü. Gelecek sezonda odaklanma noktası, pazar çeşitliliğinin derinleştirilmesi ve iklim dayanıklılığına yatırım hızlandırılması olacak.