Kutuplar 2027 Ocak'ında zayıflayabilir: Avrupa'ya soğuk dalgası riski artıyor

Fransa hâlâ Eylül sıcaklık rekorlarıyla boğuşurken, atmosfer bilimcilerinin gözleri 30-50 kilometre yukarıdaki stratosfere çevrildi. Avrupa Orta Öngörü Merkezi (ECMWF) ve Britanya Met Ofisi (UKMO) mevsimsel modellerinin ilk projeksiyonları, 2026-2027 kışının ortasında kutup vortexunda olağanüstü bir zayıflama ihtimalini işaret ediyor.

Stratosferde rüzgârlar yavaşlıyor

Her yıl sonbahar başında Arktik stratosferi hızla soğuyarak kutup vortexunu yeniden kurar. Bu güçlü batı rüzgârları bandı, en soğuk havayı kutupla sınırlı tutar. ECMWF verilerine göre bu yıl Aralık sonu ve Ocak boyunca stratosferik rüzgârlar normallerinin altına düşebilir. UKMO modelleri de benzer bir yapıyı destekliyor.

Bu durum, vortexun "aniden stratosferik ısınma" denilen bir olayla çökmesine veya şiddetle deformasyona uğramasına yol açabilir. Böyle bir bozulma, jet akımını dalgalandırır ve yüksek enlemlerde blokaj sistemleri oluşturur; bu da kutuplardan orta enlemlere soğuk hava kütlelerinin kaçmasına kapı aralar.

El Niño faktörü de devreye giriyor

Pasifik'te hâlâ etkili olan güçlü El Niño olayı, stratosfere doğru yayılan atmosferik dalgalar aracılığıyla vortexu ekstra rahatsız edebilir. NSIDC verilerine göre bu yaz Arktik buz örtüsü yine çok düşük seyretti; bu ısınan Arktik'in vortex üzerindeki tam etkisi bilim insanları arasında hâlâ tartışılıyor ancak risk çarpanları olarak değerlendiriliyor.

Kış genelinde "ılıman" öngörüsü hâlâ baskın

Mevsimsel öngörüler hâlâ Avrupa Batısı için normalin üzerinde sıcaklıklar tahmin ediyor. Yani kışın genel karakteri ılıman olsa bile, vortex bozulması halinde Şubat 2027 gibi belirli pencerelerde keskin ve kısalı soğuk dönemler yaşanabilir. Fransa'nın doğrudan etkilenip etkilenmeyeceği henüz kestirilemiyor; soğuk hava Doğu Avrupa, Asya veya Kuzey Amerika'ya da kaçabilir.

Bilim dünyası önümüzdeki aylarda stratosferik rüzgâr trendlerini, buz kapsama alanını ve tropikal Pasifik anomalilerini yakından izleyecek. Ocak 2027'nin ilk haftaları, kışın geri kalanının kaderini belirleyecek kritik bir pencere olacak.