Meta Türkiye temsilciliği ve bant genişliği kısıtlaması: Uzlaştırma masasında netleşen çerçeve

Ankara — Sosyal medya devleri için 2020'de yürürlüğe giren ve 2021'de şekillenmeyi tamamlayan "sosyal medya yasası" çerçevesinde Meta Platforms (Facebook, Instagram, WhatsApp) ile Türk otoriteleri arasındaki uyum süreci, son aylarda somut bir evreye girdi. Şirketin Türkiye'de resmi temsilci ataması, vergisel kayıt süreci ve 2022'den beri gündemdeki bant genişliği kısıtlamaları (throttling) konusunda BTK ve Maliye Bakanlığı seviyesinde teknik görüşmeler sürüyor.

Temsilci atamasının hukuki ve pratik etkileri

5651 sayılı Kanun'un 2020 değişikliğiyle, günde 1 milyon erişimin üzerindeki sosyal ağ sağlayıcılarının Türkiye'de bir temsilci ataması zorunlu hale getirilmişti. Meta, bu yükümlülüğü 2021 sonlarında yerine getirmiş, ancak temsilcinin "gerçek kişi" olup yasal sorumlulukların tam kapsanıp kapsanmadığı konusunda yorum farklılıkları yaşanmıştı. Son dönemde şirketin Ankara Ticaret Siciline kayıtlı bir limited şirketi (Meta Platforms Teknoloji Limited Şirketi) kurduğu ve bu yapı üzerinden resmi yazışmaların yürütüldüğü biliniyor.

Bant genişliği kısıtlamasının seyri

BTK, temsilci atama yükümlülüğünün zamanında yerine getirilmemesi gerekçesiyle 2022 Mayıs ve Ekim dönemlerinde Meta'ya yönelik bant genişliği kısıtlamaları (aşamalı olarak %50, %90 ve %95'e kadar) ilan etmişti. Bu kısıtlamalar hâlî resmen kaldırılmamış durumda; ancak son aylarda teknik metriklerde belirgin bir gevşeme gözlemleniyor. Sektör kaynakları, BTK'nın "uyum süreci değerlendirmesi" kapsamında kısıtlama oranlarının pratikte azaltıldığını, ancak resmi bir kararın henüz yayımlanmadığını aktarıyor.

Vergisel uyum ve Maliye süreci

Temsilci şirketi kurulumuyla beraber Meta'nın Türkiye'deki ticari faaliyetlerinden doğan kurumlar vergisi, KDV ve dijital hizmet vergisi (DHV) yükümlülükleri de Maliye Bakanlığı / Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) takibine girmiş durumda. 2023-2024 döneminde DHV beyan ve ödemelerinin yapıldığı, kurumlar vergisi matrahının ise yerel kayıtlı şirket üzerinden belirleneceği yönünde bilgi akışı var. Resmi bir "uzlaştırma protokolü" veya "anlaşma" metni halka açık değil; süreç idari yazışma ve teknik toplantılar seviyesinde ilerliyor.

İçerik kaldırma talep süreçleri

Yasanın diğer bacağı olan "içerik kaldırma / erişim engelleme" talep süreçlerinde Meta'nın şeffaflık raporları, Türkiye'nin dünya genelinde en yoğun talep yapan ülkelerden biri olduğunu gösteriyor. Şirket, yerel temsilci marifetiyle 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi kapsamındaki talep süreçlerini (hak ihlali, gizlilik, terör propagandası vb.) yerel hukuk heyetleriyle takip ediyor. Bu süreçlerin hızlanması, BTK'nın "uyum" değerlendirmesindeki pozitif girdi olarak görülüyor.

Özetle; Meta'nın Türkiye'deki yasal varlığı artık bir ticaret sicil kaydı ve yerel yönetim yapısıyla somutlaştı. Bant genişliği kısıtlamalarının resmen kalkması için BTK kararı beklenirken, pratikte erişim hızı normalleşiyor. Vergisel kayıt ve DHV süreçleri de idari yollarla takip ediliyor. Süreç, tek bir "uzlaştırma gecesi"yle biten bir dosya değil; sürekli denetim ve uyum sürecinin yeni bir evresi olarak izleniyor.