NASA'nın 21 yıllık Swift teleskobu Dünya'ya düşüyor: Kurtarma başarısız

NASA'nın evrenin en şiddetli patlamalarını izlemek için 20 Kasım 2004'te fırlatılan Neil Gehrels Swift Gözlemevi, planlanan iki yıllık ömrünün çok ötesinde 21 yılı aşkın hizmet verdikten sonra görevini tamamlıyor. Yörüngesi iyice alçalan teleskop önümüzdeki haftalarda Dünya atmosferine girerek yanıp kül olması bekleniyor; bilimsel operasyonlar 23 Ekim'de resmen durduruldu ve NASA'nın LINK robotik kurtarma aracı da teknik arıza nedeniyle teleskobu yakalayamadı.

Swift, uzaydaki ani ve son derece güçlü gama ışını patlamalarını tespit etmek için özel olarak tasarlanmıştı. Saniyeler veya dakikalar süren bu patlamaları yakalamak son derece zordu; teleskop yönünü sadece bir dakika içinde patlamanın olduğu yere çevirerek astronomi dünyasında bir devrim yarattı. Görev süresi boyunca 2.000'den fazla gama ışını patlamasını gözlemledi, 1.400'den fazla süpernova patlamasını inceledi. Kara delikler tarafından yutulan yıldızları, aktif galaksileri, asteroitleri ve kuyruklu yıldızları kaydetti; 2022 yılında "BOAT" (Tüm Zamanların En Parlak Gama Işını) olarak adlandırılan tarihi kozmik patlamayı tespit etti. Son gözlemini 20 Ekim'de, Dünya'dan yaklaşık 275 kilometre yüksekteyken gerçekleştirdi.

Güneş hareketleri yörüngesini düşürdü

Swift'in Dünya'ya düşüşünü hızlandıran en büyük etken artan Güneş hareketleri oldu. Güneş'teki patlamalar Dünya atmosferini ısıtıp genişletince, alçak yörüngedeki teleskop üzerindeki sürtünme arttı ve aracın irtifa kaybetmesine neden oldu. Yörüngesi astronomik hedeflere kilitlenemeyecek kadar alçalan teleskobun bilimsel operasyonları bu nedenle sonlandırıldı.

LINK kurtarma aracı başarısız oldu

NASA emektar teleskobunu kurtarmak için Katalyst Space Technologies ile iş birliği yaparak LINK adında robotik bir kurtarma aracı geliştirdi. 3 Temmuz 2026'da uzaya fırlatılan LINK, yön kontrol mekanizmasında yaşanan teknik bir arıza nedeniyle Swift'i yakalayamadı. NASA, Ağustos ayında kurtarma planından vazgeçmek zorunda kaldı.

21 yılı aşkın süre boyunca evrenin karanlık sırlarını aydınlatan Swift, görevini sonlandırırken astronomi dünyasına geride sayısız keşif ve veri bıraktı.