Pekİn'in Yapay Zeka Odaklı Stratejisi Çin Tüketim Hisselerini 'Kayıp On Yıla' İtdi

Pekİn'in "Yeni Üretim Kuvvetleri" doktrini altında yapay zeka, yarım iletken ve düşük karbon teknolojilerine yoğunlaştırdığı politika desteği, Çin'in tüketim odaklı büyüme modelini borsada hâlâ geri planda tutuyor. Bloomberg verilerine göre CSI 300 Tüketim Temel Malları endeksi, Şubat 2021'de gördüğü tarihsel zirveden bu yana dolar bazında yaklaşık %35 değer kaybetti; aynı dönemde yapay zeka ve ileri teknoloji ağırlıklı STAR 50 endeksi iki katına yakın bir artış kaydetti.

Kaynak Tahsisi Tüketimden Üretime Kaydı

Merkezi Ekonomik İş Konferansı'nın 2023 sonrası verdiği sinyallerle şekillenen politika çerçevesinde, mali genişleme paketlerinin neredeyse tamamı arge harcamaları, alt yapı yatırımları ve stratejik sektörlerdeki devlet bankası kredilerine yönlendirildi. Tüketici gücünü doğrudan tetikleyecek nakit transfer, emeklilik reformu veya büyük ölçekli tüketim teşvik paketleri (beyaz eşya/otomotiv hariç) gündeme gelmedi. Goldman Sachsstratejistleri, bu yapının "talep yanlısı bir durgunluğu structurel hale getirdiğini" vurguluyor.

Mülkiyet Krizi Zenginlik Etkisini Eroziluyor

Tüketim talebinin canlanmaması için borsacılar en kritik etken olarak gayrimenkul sektöründeki derin düzeltmeyi gösteriyor. Şehirli nüfusun %70'inin üzerinde birikimi konutta olan bir ekonomide, mülk fiyatlarındaki %20-30'lere varan gerileme aile bütçelerini sıkıştıracak kadar güçlü bir "negatif zenginlik etkisi" yarattı. Kweichow Moutai ve Wuliangye gibi lüks markaların satış büyümesi tek haneli basamaklara düştü; perakende satış verileri Ağustos 2024'ten bu yana yıllık bazda %2-3 bandında seyrederken, genç nüfus arasındaki işsizlik oranı %17 seviyelerinde seyrediyor.

Yabancı Sermayesi 18 Aydır Net Satıcı

Kuzey Akışı (Stock Connect) verileri, küresel fonların Çin tüketim hisselerinden sürekli çıkış yaptığını ortaya koyuyor. Mayıs 2023'ten Eylül 2024'e kadar 16 aylık süreçte net satış hacmi 420 milyar Yuan'ı buldu; son iki ayda bu akım hafif yavaşlasa da "alt sınır" alımları yerine "risk azaltma" satışları hâkim. JPMorgan Asset Management'ın Asya Pasifik Baş Stratejisti, "Değerleme çok ucuz (12 ay öne P/E ~9x) ama katalizör yok; bu bir değer tuzağı mı yoksa erken döngü fırsatı mı ayrımı yapılamıyor" diyor.

Politika Riski: Aniden Gelir Bir Teşvik Paketi

Analistler, tek büyük tersine riskin Pekin'in aniden büyük ölçekli bir tüketim teşviki (örneğin "Eşya Değişimi" programının genişletilmesi veya vatandaş başına tüketim kuponu) duyurması olduğunu hatırlatıyor. 2008 ve 2015 örneklerinde böyle bir adım tüketim endeksinde 3-6 ayda %20-30'luk bir zıplamaya neden olmuştu. Ancak mevcut ideolojik çerçeve, "üretkenlik odaklı büyüme"den "tüketim odaklı uyarma"ya dönüş yapmayı zordlaştırıyor.