Robotaksilere şehirler kapıyı araladı: Yerel yönetimler kontrolü istiyor

2011'de Nevada, otonom araçlara karayollarını açan ilk eyalet olmuştu; o günler Tesla'nın Otopilot'u bile yoktu, Waymo Google'ın bir projesinden ibaretti. On üç yıl sonra tablo tersine döndü: Nisan 2026'da Austin'de Tesla Cybercab filosunun yola çıkışıyla birlikte "robotaksi çağı" resmen başladı, ama kentlerin tepkisi beklediğinden çok daha sert geldi.

Neden şimdi, neden bu kadar sert?

Son iki yılda San Francisco, Los Angeles ve Phoenix'ta toplanan veriler, belediyeleri harekete geçirdi. Acil servis araçlarının yollarının kesilmesi, yolcu bindirme noktalarında trafik sıkışıklığı ve sürücüsüz araçların "donup" kalması olayları gündelik hayati bir sorun haline geldi. San Francisco Belediyesi'nin trafik verilerine göre 2024 sonu - 2025 başı döneminde sadece o şehirde otonom araçlarla ilgili 600'ü bulan resmi şikayet kaydedildi. Bu rakam, eyalet düzeyinde verilen geniş lisansların yerel gerçeklikleri göz ardı ettiğini kanıtladı.

Kaliforniya modeli: CPUC ile belediye arası savaş

Kaliforniya'da kamu yardımcı hizmetler komisyonu (CPUC), Waymo ve Cruise'e 7/24 ticari faaliyet izni verirken, San Francisco belediyesi bu kararı mahkemeye taşıdı. Belediye savcıları, eyalet organının kent içi trafik yönetimi yetkisini aştığını, "ev hâkimliği" (home rule) ilkesini ihlal ettiğini öne sürdü. Davalar sürerken belediye, acil durum müdahale sürelerinin uzadığı olaylarda şirketlerden ceza talep eden yeni bir şehir kanunu taslağı gündeme getirdi. Bu tasarı, diğer eyaletlerdeki belediyeler için birer şablon haline geldi.

Texas'taki farklı dinamik: Eyalet yasası vs. şehrin iradesi

Texas 2017'de eyalet çapında otonom araçları meşrulaştıran ve belediyelerin bu alanda kendi düzenlemelerini yapmasını kısıtlayan SB 2205 sayılı yasayı çıkarmıştı. Ancak Nisan 2026'da Giga Texas'tan çıkan Cybercab'lerin Austin sokaklarında yoğunlaşması, belediye meclisini "yerel kontrol" talebine itti. Austin Belediye Başkanı Kirk Watson, "Sokaklarımızı kim yönetecek? Eyalet mi, yoksa buraya giden ambulansın yolunu kim açacak?" diyerek, eyalet yasasının getirdiği engellemeler karşısında belediyenin acil durum yetkilerini genişletme çabasına girişti. Hukukçular, bu çekişmenin Texas Anayasa Mahkemesi'ne gideceğini öngörüyor.

Yeni yasama dalgası: "Güvenli Geçiş" paketleri

New York, Chicago ve Seattle'daki belediye meclisleri son çeyrekte benzer çerçevelerde tasarılar gündeme getirdi. Ortak paydalar: otonom araçların okul ve hastane çevresinde belirli saatlerde dolaşımının yasaklanması, araç başına bir "uzaktan güvenlik görevlisi" zorunluluğunun getirilmesi ve şirketlerin anlık konum verilerini belediyelerle paylaşmak zorunda kalması. Bu paketler, teknolojiyi yasaklamayı değil, kent yaşamına entegrasyonunu şeffaf bir çerçeveye bağlamayı hedefliyor.

Sektör temsilcileri bu hamleleri "inovasyonu öten" olarak nitelendirirken, belediye yetkilileri "halk güvenliği ihmal edilemez" diye yanıtlıyor. Önümüzdeki aylarda eyalet parlamentosunda belediyelere trafik yönetimi yetkisini iade eden düzeltme teklikelerinin görüşülmesi bekleniyor. Çıkışmazın çözümü, Washington'daki federal bir standarda değil, sokakları bilen yerel yönetimlerin masaya oturduğu bir uzlaşıdan geçecek gibi görünüyor.