Rusya'da Uzun Vadeli Birikim Programı (PDS) 2025'te Başlıyor: Devlet Katkısı ve Vergi Avantajları

Moskova — Rusya'da vatandaşların emeklilik, konut ve eğitim gibi uzun vadeli hedefler için sistematik birikim oluşturmasını amaçlayan Uzun Vadeli Birikim Programı (PDS), 1 Ocak 2025 tarihiyle resmen devreye giriyor. Ağustos 2024'te imzalanan 419-FZ sayılı yasayla hukuki zemini hazırlanan program, gönüllülük esasına dayanıyor ve katılımcılara devlet katkısı ile vergi indirimleri sunuyor.

Programın Temel Çalışma Prensibi

PDS, 15 yıl ve üzeri vadeli sözleşmeler için tasarlandı. Vatandaşlar, programda yetkili lisanslı operatörler aracılığıyla (Özel Emeklilik Fonları, Sigorta Şirketleri veya Varlık Yönetim Şirketleri) hesap açacak ve düzenli veya ara toplu ödemeler yapabilecek. Birikimler, katılımcının risk profiline göre devlet tahvilleri, şirket tahvilleri ve hisse senetleri portföyünde değerlendirilecek.

Devlet Katkısı: Gelire Göre Farklılaşan Destek

Programın en çekici unsuru, düşük ve orta gelirli vatandaşları hedefleyen devlet eşleşme katkısıdır. Yıllık 400.000 rubl'a kadar yatırılan tutarlar için:

• Yıllık gelir 80.000 rubl ve altındaysa: Yatırımın %6'sı (yılın maksimum 36.000 rubl) devlet tarafından ekleniyor.
• Gelir 80.000 - 150.000 rubl aralığındaysa: Yatırımın %3'ü (maksimum 18.000 rubl) karşılanıyor.
• 150.000 rubl üzeri gelirlere devlet katkısı yok, ancak vergi avantajları devam ediyor.

Katkı, sözleşmenin ilk 10 yılı için ödeniyor; 15 yılın dolmasıyla birikim tamamen katılımcıya kalıyor.

İki Şıklık Vergi Avantajı: Tip A ve Tip B

Katılımcılar, birikim döneminin başında veya sonunda vergi kolaylaması seçebiliyor:

• Tip A (Girişte Avantaj): Yılı içinde yatırılan tutar (yıllık 400.000 rubl limitine kadar) gelir vergisi matrahından düşülüyor. Yani %13 vergi iadesi alınıyor.
• Tip B (Çıkışta Avantaj): Birikim süresince getiriler vergilenmiyor; 15 yıl sonunda ana para + getiri vergisiz çekiliyor.

Seçim sözleşme imzalanırken yapılıyor ve değiştirilemiyor.

Erken Çıkım, Miras ve Hedefli Kullanım

15 yıl dolmadan para çekilirse, devlet katkıları ve vergi avantajları iade edilmek zorunda kalıyor (acil durumlar hariç). Ancak program, mirasa bırakma imkânı tanıyor; ölüm halinde birikim mirasçılara geçiyor, vergi avantajları korunduğu sürece program devam edebiliyor. Ayrıca 15 yıl dolmadan bile ilk ödemeden 5 yıl sonra konut, eğitim veya tedavi harcamalarında cezasız kısmi çekim hakkı tanınıyor.

Piyasa Beklentileri ve Uzman Değerlendirmesi

Merkez Bankası ve Mali Piyasa Geliştirme Ajansı (ARFI), programın ilk yılında 5-7 milyon katılımcıyı hedefliyor. Uzmanlar, PDS'in Rusya'da sermaye piyasalarını derinleştireceği, kurumsal finansman kaynaklarını çeşitlendireceği ve nüfus yaşlanması riskine karşı ek bir emniyet ağı oluşturacağına işaret ediyor. Operatör lisansları ve portföy risk limitleri Merkez Bankası denetiminde; bu sayede "Ponzi" riski minimize edilmeye çalışılıyor.

Vatandaşlar için kritik nokta: Operatör seçiminde geçmiş getiri performansına, yönetim ücret oranlarına (yıllık %1-1.5 bandında) ve lisans statüsüne bakmak. Resmi operatör listesi Merkez Bankası web sitesinde güncel tutuluyor.