Şaraa orduyu kuruyor, İsrail kırmızı çizgi çekti: Bölge gerilimi zirvede

Beşrut/ Kudüs — Suriye Cumhurbaşkanı Ahmet Şaraa, Baas rejiminin yıkılmasından sonra devraldığı parçalanmış askeri yapıyı, eski muhalif fraksiyonlarını merkezi bir komuta zinciri altında toplayarak gizlice yeniden yapılandırıyor. Gelişmeler, İsrail güvenlik bürokrasisinde "stratejik bir tehdit" olarak tanımlanan alarm zillerini çaldırdı; Tel Aviv, Golan Yüksekleri'deki 1974 Ayrılma Anlaşması'nın fiilen çöktüğünü kabul ederek tampon bölgeye askerî yerleşimini kalıcılaştırıyor.

Eski düşmanların birleştirilmesi ve yabancı danışmanlık iddiaları

Yerel ve uluslararası güvenlik kaynaklarının paylaştığı bilgilere göre, Şaraa yönetimi HTS (Hayat Tahrir al-Şam) çekirdeğinin yanı sıra, Türkiye destekli Suriye Milli Ordusu (SMO) birimlerini ve güneydeki Dürüz milislerini de kapsayan "Birlik Kuvvetleri" kurma sürecini hızlandırdı. Raporda yer alan en dikkat çekici detay, bu entegrasyon sürecinin sadece yerel dinamiklerle sınırlı kalmadığı; bölgedeki bazı ülke istihbarat teşkilatlarının (özellikle Türkiye ve Katar'ın) askeri danışmanlık ve eğitim desteğiyle yürütüldüğü yönündeki gözlemler. Resmi Damaskus kaynakları "millî iradeyle ordu inşası" terminolojisi kullanırken, İsrail istihbaratı (Aman) bu süreci "İran modelinde, proxy gücü merkezi bir komuta altında toplayan bir yapı" olarak kodluyor.

İsrail'in 'kırmızı çizgisi' ve tampon bölge gerçeği

İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant'ın hafta içinde güvenlik kabinesi toplantısından sonra yaptığı kapalı oturum açıklamalarında, "Suriye'de merkezi bir orduyu güçlendiren bir aktör, 1974 Anlaşması'nın ruhuna ve maddelerine aykırı olarak Golan'a yönelik bir tehdit unsuru oluşturur" tespiti yapıldığı aktarılıyor. Tsahal (İsrail Savunma Kuvvetleri), son ay içinde Hermon Dağı zirvesine kadar uzanan tampon bölgeye (Bravo Hattı) kurduğu geçici karargahları, betonlu kaleler ve elektronik gözetleme kuleleriyle donatılmış kalıcı üslere dönüştürdü. Bu hamle, BM Gözetim Gücü (UNDOF) yetkililerinin "Anlaşma'nın fiilen tek taraflı olarak bozuldu" uyarısını da tetikledi.

Dürüz faktörü ve iç hat çatlakları

Şaraa'nın ordu kurma hamlesinin en kırılgan noktası, Süveyda ve çevresindeki Dürüz topluluğunun "merkezi komutaya bağlanmayı reddedip, İsrail korumasını tercih edebileceği" senaryosu. Geçtiğimiz hafta Kudüs'teki İsrail resmiyet çevreleriyle görüştüğü bilinen Dürüz liderleri, "Şaraa'nın orduyu secter bir yapıya çevirmesi durumunda kendi güvenliklerini İsrail'e emanet edeceklerini" ima etti. Bu durum, Şaraa'nın "bütünlüğü sağlanmış Suriye" narratifi ile İsrail'in "güvenlik şeridi" doktrini arasında doğrudan bir çarpışma alanı yaratıyor.

Diplomatik yol mu, askeri darbe mi?

ABD ve Rusya'nın bu süreci "kontrollü bir denge" çerçevesine oturtmak için arka planda arabuluculuk yapıldığı, ancak her iki gücün de Suriye'deki askeri varlıklarını koruma kaygısıyla tam bir kışkırtma önlemekte zorlandığı görülüyor. Bölge uzmanları, önümüzdeki dönemde İsrail'in Suriye içindeki spesifik hedeflere (hava savunma baterileri, füzeler ve komuta merkezleri) yönelik "önleyici darbeler" stratejisini sürdüreceğini, buna karşılık Şaraa'nın da askeri kaplanmayı sürdürürken diplomatik meşruiyet arayışına (BM, Arap Birliği) odaklanacağını öngörüyor.