Sırbistan'da Üçlü Kriz: Vučić İstifa Tarihini Açıklarken Hırvatistan AB Vetosunu Çalıştırıyor

Belgrad — Sırbistan bugün, iç politikadaki planlı bir geçiş süreci ile bölgesel diplomraside ani bir krizin kesiştiği nadir bir gün yaşıyor. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in görevden ayrılma tarihini resmi olarak ilan etmesi, hemen ardından Bosna Hersek'teki bir anma töreni etrafında patlak veren gerilimin Hırvatistan tarafından Sırbistan'ın AB müzakere sürecine taşınması, Belgrad'ın Eylül gündemini üç farklı eksende sarsıyor.

Vučić'in Çıkış Takvimi Netleşti

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nden yapılan açıklamayla Vučić, Anayasa'nın 112. maddesi çerçevesinde istifa tarihini 15 Ekim 2026 olarak belirledi. Bu tarih, 120 gün içinde erken seçim yapılması zorunluluğunu beraberinde getiriyor. SNS (Sırbistan İlerleme Partisi) kaynaklarına göre Vučić, partinin genel başkanlığını da bırakarak "yeni bir nesil" liderliğe yol açma stratejisini işletiyor. Anayasa Mahkemesi'nin onayı ve Parlamento'nun boşluğun doldurulması süreci önümüzdeki hafta gündeme gelecek.

Bosna Kasabasında Patlak Veren Kriz

Gerilimin ikinci kolu, Bosna Hersek'in doğuundaki Višegrad kasabasındaki bir törenle başladı. Geçen hafta sonu düzenlenen etkinlikte, Srebrenica soykırımının mimarlarından Ratko Mladić'ı anma ve onurlandırma amaçlı semboller kullanıldığı iddiası üzerine, Sarajevo'daki Uluslararası Topluluk Yüksek Temsilcisi Christian Schmidt "Dayton Anlaşması ruhuna aykırı" olarak değerlendirdi. Schmidt, ilgili yerel yönetimlerin işlevden kaldırılması için "Bonn Güçleri"ni kullanma ihtimalini de gündeme getirdi. Belgrad ise bunu "Sırp halkına yönelik bir linç kampanyası" olarak niteleyerek sert tepki gösterdi.

Hırvatistan AB Sürecini Rehine Aldı

En kritik gelişme Zagreb'den geldi. Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković, Brüksel'de AB Genişleme Komiseri Olivér Várhelyi ile yaptığı görüşmede, Sırbistan'ın "bölgesel iyi komşuluk ilişkileri" ve "yargı bağımsızlığı" kriterlerini (Cluster 3/4) ihlal ettiğini 주장했다. Plenković, Sırbistan'ın 2026 İlerleme Raporu'nun onaylanması ve müzakere çerçevesindeki ileri kümelerin (Cluster 6) açılması sürecine veto koyabileceklerini, desteklerini "Mladić kararı ve soykırım inkarı yasalarının tam uygulanmasına" bağladıklarını açıkladı. Hırvatistan Dışişleri Bakanlığı kaynakları, bu tepkisinin "siyasi retorik değil, yasal bir zorunluluk" olduğunu vurguluyor.

Brüksel'de Beklenti: "Yapıcı Bir Yaklaşım"

AB Komisyonu sözcüsü Peter Stano, durumu "izlediğini" belirtirken, Sırbistan'dan "bölgesel barış ve istikrarı destekleyen yapıcı bir dil" beklediklerini kaydetti. Komisyon, Ekim ayı başında yayımlayacağı Ülke Raporu'nda Sırbistan'ın "Temel Haklar" ve "Adalet" kümelerindeki durumu bu gelişmeler ışığında yeniden değerlendirecek. Uzmanlar, Vučić'in istifa sürecinin bu diplo krizin yönetiminde bir "boşluk" yaratabileceğini, muhalefin (SPN ve NADA ittifakları) bu süreci erken seçim kampanyasına dönüştüreceğini öngörüyor.

Özetle; Sırbistan bugün, başının kimde olacağı belirsizliği, komşularıyla tarihi hesaplaşmanın acı masası ve AB kapısının kilidini elinde tutan Hırvatistan'ın sertliğiyle boğuşuyor. 15 Ekim'e kadar geçen 33 gün, sadece bir lider değişimi değil, Balkanlar'ın AB perspektifinin de kaderini belirleyebilir.