Starbucks'a 'şekersiz' protein içeceklerde dolandırıcılık davası: 8 ürün hedefte

San Francisco — Starbucks Corporation, satışa sunduğu sekiz farklı 'şekersiz' (sugar-free) ve '0 gram şeker' etiketli protein içeceğiyle ilgili olarak, tüketicileri aldatma ve federal gıda etiketleme yasalarını ihlal etme iddialarıyla bir sınıf davasının bekçisi oldu. Davada, laboratuvar testlerinin bu ürünlerdeki şeker miktarının, ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) 'şekersiz' tanımı için koyduğu 0,5 gram/orsin hizmet eşiğini aştığı öne sürülüyor.

İddianame: Protein tozu ve süt konsantresi 'gizli şeker' kaynağı

Kuzey Kalifornya Bölge Mahkemesi'ne Temmuz 2024'te verilen ve süreci hâlâ sürdürülen iddianamede, Starbucks'ın "Protein Blended Cold Brew" (Kakao ve Badem aromalı) ile hazır tüketimli (RTD) protein içecekleri dahil toplam sekiz stok birimi (SKU) hedef alındı. Davacı vekillerine göre, bu içeceklerin formülasyonunda kullanılan süt protein konsantresi ve peynir altı proteinleri (whey), doğal olarak laktoz (şeker) barındırıyor. Starbucks'ın bu içeriği 'şekersiz' olarak pazarlaması, FDA'nın 21 CFR 101.60(c) maddesindeki 'her porsiyonda 0,5 gramdan az şeker' kuralına aykırı düşüyor.

İddianameye eklenen bağımsız laboratuvar analizlerinde, '0g Şeker' etiketi taşıyan bir içeceğin porsiyon başına 1,2 gram ile 2,8 gram arası toplam şeker içerdiği tespit edildiği belirtiliyor. Bu rakamlar, FDA'nın 'şekersiz' claimi için izin verdiği üst limitin iki ile beş katı arasında değişiyor.

Mahkeme davayı reddetme talepini çevirdi, süreç keşif aşamasında

Starbucks, davanın başlangıcında 'şekersiz' ifadesinin federalleşmiş bir standart olmadığını ve tüketicilerin 'katkı şekersiz' (no sugar added) anlamını anladığını savunan bir davayı reddetme talebi (Motion to Dismiss) sundu. Ancak mahkeme, 2025 baharında bu talebi kısmen reddederek, FDA'nın 'şekersiz' tanımının net, sayısal bir kural olduğunu ve tüketicinin bu claimi 'hiç şeker yok' olarak algılamasının makul olduğunu kaydetti. Bu kararla davanın asıl dosyası (merits) açısından keşif (discovery) aşamasına geçmesi sağlandı. Şu an taraflar, Starbucks'ın iç formülasyon belgeleri ve tedarikçi analiz raporları üzerine belge talep sürecini sürdürüyor.

Önceki 'Refreshers' davası oluşturdu precedent

Bu dava, 2023'te aynı mahkemede görülen ve Starbucks'ın 'Mango Dragonfruit Refresher' gibi içeceklerin meyve suyu içermediği iddiasıyla sonuçlanan sınıf davasının (Kominers v. Starbucks) ardından geliyor. O davada mahkeme, 'meyve aromalı' ifadesinin tüketiciyi aldatabileceğine hükmederek davanın ilerlemesine izin vermişti. Hukukçular, protein davasının da benzer bir 'doğru etiketleme' (truth-in-labeling) çerçevesinde değerlendirileceğini, ancak bu sefer kanıtın kimyasal analiz objektifliğiyle daha somut olduğunu belirtiyor.

Starbucks: 'Ürünlerimiz mevzuata uygun'

Starbucks tarafından yapılan resmi yazılı açıklamada, "Ürünlerimiz FDA etiketleme yönetmeliklerine tam uygun olarak formüle edilmiş ve test edilmiştir. İddialar temelsizdir ve savunmamızı güçlü bir şekilde sürdüreceğiz" ifadeleri yer aldı. Şirket, laktozun bir şeker olup olmadığı konusunda FDA'nın 'toplam şeker' (total sugars) tanımındaki yorum farklılıklarına dikkat çekiyor.

Sınıf onayı ve olası tazminat gündemde

Davacılar, Kaliforniya, New York, Illinois ve Washington eyaletlerinde bu ürünleri satın alan tüketicileri kapsayan bir sınıf onaması (class certification) talep ediyor. Eğer mahkeme sınıfı onaylarsa ve davacı lehine karar verirse, Starbucks milyonlarca dolarlık yasal cezai tazminat (statutory damages) ve avukatlık giderleriyle yüzleşebilecek. Hüküm sürecinin 2026 sonrası veya 2027 erken dönemine sarkması öngörülüyor.