Taşköprü’nün nadir mirası: Aynı sınırlarda arkeolojik, doğal ve kentsel sit

Kastamonu — Taşköprü ilçesi, tek bir idari sınır içerisinde arkeolojik, doğal ve kentsel sit alanlarını barındıran nadir yerleşimlerden biri olarak dikkat çekiyor. İlçe, Roma Dönemi’ne ait Pompeiopolis Antik Kenti ile arkeolojik sit, kuzeyindeki Ilgaz Dağı Milli Parkı doğal sit alanı ve merkezi tarihi Taşköprü evlerinin korunduğu kentsel sit alanıyla eşsiz bir miras bütünlüğü oluşturuyor.

Üç katman koruma, tek bir coğrafyada

Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre Taşköprü, Türkiye’de üç farklı sit statüsünün (1. Derece Arkeolojik, Doğal ve Kentsel Sit) aynı ilçe sınırları içinde resmi olarak tescilli nadir yerleşimlerden biri. Pompeiopolis, M.Ö. 1. yüzyılda Roma eyalet merkezi olarak kuruldu ve bugün çıkarılan mozaikler, hamam yapıları ve kent duvarlarıyla arkeolojik sit alanının çekirdeğini oluşturuyor. İlçenin kuzey kesiminde yer alan Ilgaz Dağı Milli Parkı ise 1976’dan beri 1. derece doğal sit statüsüyle korunan, kayın-göknar ormanları ve endemik bitki örtüsüyle coğrafi sınırı çiziyor.

Tarihi köprüden ilçeye isim veren miras

İlçeye adını veren ve hâlâ ayakta duran Roma Taş Köprüsü (Yıldız Köprüsü), Gökırmak Nehri üzerindeki 12 gözlü yapısıyla kentsel sit alanının sembolü. Çevresindeki 19. ve 20. yüzyıl başları Kastamonu evleri, taş zeminli sokaklar ve ticaret hanlarıyla birlikte kentsel sit alanı 1981 yılında ilan edilmişti. Bu üç koruma katmanı, ilçede yapılabilecek herhangi bir fiziki müdahaleye — kazı, inşaat veya ağaç kesimi — Çevre ve Şehircilik ile Kültür Varlıkları Kurulları’nın çift onay mekanizmasını getiriyor.

Yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları, bu üçlü statünün turizm potansiyelini artırdığı yönünde çalışmalar sürdürüyor. Son dönemde Pompeiopolis kazı alanında bulunan mozaiklerin koruma çatıları altına alınması ve kentsel sit alanındaki sivil mimari örneklerin restorasyon destekli kiralama modeli gündeme geliyor.