Trump: 'Ukrayna Yeni Bir Başkan Seçmeli', Zelensky Diesel Anlaşmasıyla Çatıştı

ABD Başkanı Donald Trump, Cumartesi günü Beyaz Sarayı önünde yaptığı açıklamada, Ukrayna Başkanı Volodymyr Zelensky'i sert bir dille hedef alarak "Ukrayna'nın yeni bir başkan seçmesinin zamanı geldi" dedi. Trump'ın bu çağrısı, Washington'ın Moskova ile imzaladığı diesel ihracat anlaşmasına Zelensky'in tepkisi üzerine geldi.

Trump, Zelensky'in Rusya rafinerilerine yapılan saldırıları sürdürdüğü için "dünya için sorun yaratıyor" olduğunu, "Kesinlikle durmalı" olduğunu savundu. "O birçok anlaşma yapabilirdi, ama bir nedenle asla yapmadı" diyen ABD Başkanı, Kiev'in rafineri saldırılarının küresel enerji piyasalarını sarsıntıya uğrattığını, bu yüzden de "rafinerilere dokunma" talimatı verildiklerini belirtti.

Diesel Anlaşması ve Piyasa Beklentileri

Çatışmanın odak noktası, Cuma günü resmiyet kazanan ABD-Rusya diesel anlaşması. Anlaşma kapsamında Rusya'ya yönelik diesel ihracat yaptırımları 7 Nisan'a kadar askıya alınıyor. Beyaz Sarayı, bu hamlenin ABD'de rekor seviyelerine çıkan yakıt fiyatlarını geriletmek için stratejik bir adım olduğunu açıkladı.

AAA verilerine göre ABD'de dizel galon ortalama fiyatı 6,28 Dolar seviyesine yükselmiş, geçen ayki 5,94 Dolar ve geçen yılki 3,68 Dolar rakamlarının üzerinde seyrediyor. Anlaşma çerçevesinde Rusya, ilk etapta 300 bin ton dizel piyasaya sürülecek; Kasım ayı için 500 bin tonlık ek bir teslimat planlanıyor. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, sonrasında 1 milyon ton ve ardından rafineri kapasitesine bağlı olarak 3 milyon tonluk ek teslimatların geleceğini duyurdu.

Zelensky ve AB: "Putin'e Hediye"

Zelensky, anlaşmanın Moskova'ya savaşı finanse edecek yeni fonlar sağlayacağını, bu durumun "Putin'e bir hediye" olduğunu ifade etti. Ukrayna lideri, Cuma günü Zaporijya'daki ölümlü saldırıları hatırlatarak, Rusya'nın bu anlaşmayı "savaşa devam etme izni" olarak algıladığını söyledi. Cumartesi günü müttefikleriyle görüşen Zelensky, "Ukrayna'daki hayatları ve Avrupa güvenliğini korumak için gerçek kararlar" istedi.

AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da Zelensky ile aynı çizgide, yaptırımların askıya alınmasının Rusya'ya savaş makinesi için gelir kapısı açacağını belirterek, "Bu, Rusya üzerindeki baskıyı azaltma vakti değil" dedi. Kallas, Pazartesi günü savaş başlangıcından bu yana en kapsamlı yaptırım paketinin onaylanacağını sinyallerdi.

Londra'dan "Enerji Ateşkes" Çağrısı

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Zelensky ile yaptığı görüşmede "tam dayanışma" mesajını verirken, Rusya'nın "anında bir enerji ateşkesi" ilan etmesini ve Karadeniz'de ticaret gemilerine saldırıları durdurmasını istedi. Downing Street açıklamasına göre bu adım, enerji ve gıda arzını küresel piyasalara anında serbest bırakacaktır.

Arka Plan: İran Savaşı ve Rafineri Vurulmaları

Küresel yakıt krizinin tetikleyicisi, Şubat ayında ABD ve İsrail'in başlattığı İran Savaşı'nı ve Hormuz Boğazı'nın etkili bir şekilde kapanması oldu. Dünyanın yaklaşık beşte bir petrol ürününün geçtiği bu koridorun kapanması, fiyatlarda dikey bir artışa yol açtı. Bu süreçte Ukrayna'nın Rusya rafinerilerine yönelik drone saldırıları, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre Rusya'daki dizel üretiminde %30'luk bir düşüşe neden oldu. Geçen 10 ayda Rusya, bu saldırılar nedeniyle iki kere ciddi yakıt krizine girdi.

Trump, geçen Aralık ayında da Ukrayna'da savaş hali nedeniyle askıya alınan seçimlerin yapılması ve Zelensky'in değiştirilmesi yönünde çağrıda bulunmuştu. Rusya Başkanı Putin'in özel elçisi Kirill Dmitriev ise Trump'ın müdahalesini "simgesel ve tarihi" nitelendirerek, Ukrayna'nın "barışa odaklı bir liderliğe" ihtiyacı olduğunu savundu.