Türkiye'de 65 yaş üstü nüfus %10,2'ye çıktı: Evde bakım talebi patlıyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) dün yayımladığı "İstatistiklerle Yaşlılar 2023" bülteni ile Türkiye'nin demografik yapısındaki tarihi dönüşümü resmileştirdi. Verilere göre 65 yaş ve üzeri nüfus oranı %10,2 seviyesine yükselirken, bu kesimdeki kişi sayısı 8 milyon 722 bin 809 olarak gerçekleşti. 2022'ye kıyasla yaşlı nüfus oranında 0,4 puanlık artış, ülkenin "yaşlanma" eşiğini resmen aştığını kanıtlıyor.

2040'ta her dört kişiden biri yaşlı olacak

TÜİK'in nüfus projeksiyonları, bu trendin yaratıcı bir hızla devam edeceğini gösteriyor. 2030'da %12,9, 2040'da %16,3, 2060'da %22,6 ve 2080'da %25,6 seviyelerine ulaşması öngörülüyor. Bu tablo, 2040 itibarıyla Türkiye'de her dört kişiden birinin 65 yaş üstünde olacağı anlamına geliyor. Yaşlı bağımlılık oranı da 2023'te %14,7'den 2080'de %37,2'ye çıkacak; yani her 100 çalışan yaş grubu bireyi, 37 yaşlıyı karşılayacak duruma gelecek.

Evde bakım hizmetlerinde personel krizi derinleşiyor

Demografik şokun en somut yansıması sağlık sisteminde "evde bakım" alt yapısında görülüyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerine göre 2023 sonu itibarıyla evde bakım hizmeti alan vatandaş sayısı 1,2 milyonu buldu. Hizmet veren personel sayısı ise 28 bin civarında seyrediyor. Bu durum, personel başına düşen hasta sayısının 43'e çıktığını gösteriyor; uluslararası standartlarda bu oranın 10-15 civarında tutulması öneriliyor.

Sektör temsilcileri, mevcut personel altyapısının artan talep karşısında yetersiz kaldığını, özellikle hemşire ve bakım personeli açığının önümüzdeki 5 yılda iki kata çıkabileceğini uyarıyor. Özel sektör kuruluşları, personel yetiştirme sürecinin uzunluğu ve maliyetinin, hizmet kalitesini tehdit eden en büyük risk unsuru olduğunu belirtiyor.

Yaşlı ekonomisi (Silver Economy) yeni bir politika alanı haline geliyor

Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ortak yürüttüğü "Yaşlı Dostu Sağlık Hizmetleri" ve "Yaşlı Destek Programı" kapsamında evde bakım paketleri genişletiliyor. Ancak uzmanlar, sadece kamu kaynağıyla bu açığın kapatılamayacağını, uzun süreli bakım sigortacılığı ve özel sektör teşviklerinin yasal çerçeveye oturtulmasının kaçınılmaz hale geldiğine dikkat çekiyor. Türkiye'nin "genç nüfus avantajı"nın 2030'lu yılların ortalarında biteceği vurgulanarak, yaşlı bakım altyapısının şimdiden ölçeklenmesi gerektiği savunuluyor.