Türkiye'de çocukların %90'ı yapay zeka kullanıyor: Avrupa ortalamasının iki katı

Atatürk Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Engin Kurşun, Avrupa Çevrimiçi Çocuklar (EU Kids Online) ağı kapsamında yapılan 2026 yılı araştırmasının (EUKO V) ön bulgularını paylaştı. Nisan 2025–Nisan 2026 dönemi arasında Türkiye dahil 19 Avrupa ülkesinde 10-16 yaş arası 28 bin 465 çocukla yürütülen saha çalışmasının Türkiye ayağı, Milli Eğitim Bakanlığı desteğiyle bin 330 çocukla tamamlandı.

Yapay zeka benimsemesinde Avrupa'yı geride bıraktı

Araştırmanın en çarpıcı sonucu, Türkiye'deki çocukların yapay zekayı Avrupa ortalamasının çok üzerinde bir oranda aktif kullandığı yönünde. Verilere göre Türkiye'de yapay zekayı hiç kullanmayan çocuk 10'da 1 iken, Avrupa'da bu oran yaklaşık 3'te 1 seviyesinde. Yüzde 90'lık kullanım oranı, Türkiye gençlerinin bu teknolojiyi akranlarından çok daha hızlı benimsediğini gösteriyor.

Kullanım amaçları incelendiğinde eğitim alanında yoğun bir başvuru ortaya çıkıyor: Türkiye'de çocukların yarısı ödevlerini yapay zekaya yazdırıyor. Avrupa'da bu oran üçte bir ile sınırlı kalıyor. Bu durum, eğitim sistemlerinde değerlendirme yöntemleri ve dijital danışmanlık sürecinin yeniden sorgulanması gerektiğini işaret ediyor.

Güvenlik algısında keskin düşüş, risk algısı arttı

Teknolojiyi hızla benimsenin aksine, çocukların çevrimiçi ortamlardaki güvenlik hissi 2020'den bu yana ciddi oranda eridi. 2020'de kendini internette güvende hisseden çocuk oranı %65 iken, güncel veride bu oran %32'ye geriledi. Avrupa ortalaması %48 seviyesinde. Son bir ay içinde internette rahatsız edici bir içerikle karşılaştığını bildiren çocuk oranı da 5 yılda %7'den %23'e çıktı.

Risk algısı da yüksek: Çocukların %60'ı dijital dünyada bir suç ya da sahte görüntü (deepfake) mağduru olmaktan korkuyor. Her dört çocuktan biri ise yapay zekadan duygusal tavsiye alıyor; bu da teknolojinin sadece araç değil, bir "danışman" konumuna yükseldiğini ve psikolojik bağımlılık riskini beraberinde getirdiğini kanıtlıyor.

Ebeveyn denetimi "konuşmaktan" "araçlara" kaydı

Rapor, ebeveynlerin çocuklarıyla kurduğu iletişim biçiminin değiştiğine dikkat çekiyor. Ebeveynler sorunları sohbetle çözmek yerine, teknik filtreleme araçları ve uzaktan izleme yazılımlarıyla müdahale etmeyi tercih ediyor. Bu "teknik ebeveynlik" yaklaşımı, çocuğun dijital okuryazarlığını ve kendi kendini koruma becerisini geliştirmek yerine, dışsal bir denetim bağımlılığı yaratıyor.

Avrupa-Türkiye karşılaştırmalı tam sonuç raporu ekim ayında kamuoyuyla paylaşılacak. Uzmanlar, verilerin gösterdiği "hızlı benimsenme, yavaş koruma" paradoksunun, okul müfredatlarına ve aile eğitim programlarına entegre edilecek acil müdahale stratejileri gerektirdiğini vurguluyor.