Venezuela 240 milyar dolarlık borç çökertmesinin kilidi: Yaptırımlar, danışmanlar ve PDVSA borççuları

Venezuelan Hazine ve Petrolü (PDVSA) yönetimi, ülkenin toplam tahmini 240 milyar doları bulan dış borç stokuna yönelik kapsamlı bir yeniden yapılandırma sürecinin teknik hazırlıklarını tamamladığını, ilgili taraflara sinyalleri verdi. Süreç, ABD Hazine'si (OFAC) tarafından verilecek özel lisansların kapsamı netleşene kadar resmi başvuru aşamasına girmeyecek, ancak borççular komiteleri ve uluslararası danışmanlık firmaları masaya oturma çağrısı bekliyor.

Yaptırımlar ve lisanslar: Süreçin ömür boyu

Venezuela'nın 2017'den beri süren teknik iflas (default) durumu, ABD'nin Maduro hükümeti ve PDVSA üzerine koyduğu ağır yaptırımlarla kilitlendi. Borç yapılandırmasının hayati şartı, borççuların Caracas'la yasal olarak görüşebilmesi ve yeni araçlar (new money, exit consents) çıkarabilmesi için OFAC'tan gelecek "Genel Lisans" veya özel konfor mektuplarıdır. 2023-2024 döneminde verilen Geçici Lisans 44 ve sonrasında gelen genişletmeler, sadece petrol satışına izin vermiş, borç müzakereleri için yeterli hukuki koruma sağlamamıştı. Kaynaklar, ABD yönetiminin bir sonraki adımda borç yapılandırmasına özel bir lisans çerçevesi çizebileceğini, bunun da Kasım 2024 seçim sonrası politik manevra alanıyla bağlantılı olduğunu işaret ediyor.

Danışmanlık ekibi ve Pigasse faktörü

Süreçin mimarlaşmasında en kritik isimlerden biri, Lazard Frères'in yönetim kurulu başkanı Matthieu Pigasse. Pigasse, 2019'da Guaidó geçiş hükümetine danışmanlık yaparak PDVSA 2020 bonolarının haczini engellemede ve Citgo korumasında rol oynamıştı. Şimdi gündeme gelen yapılandırma masasında, hem hükümet tarafında hem de borççular komitelerinde (özellikle 2024-2025 vadelileri için) Lazard'ın mandatı alıp almayacağı, geçmişteki "çapraz danışmanlık" (conflict of interest) tartışmalarını yeniden alevlendiriyor. Borççular tarafında ise Millstein & Co. ve Cleary Gottlieb gibi isimlerin mandatalarını yenilediği, yeni bir "Ad Hoc Grubu" kurulma aşamasında olduğu biliniyor.

Borç anatomisi: Kim ne kadar alacaklı?

240 milyar dolarlık yığının yaklaşık 60 milyar dolası PDVSA'ya ait Eurobond'lar ve banka kredileri (Repsol, Rosneft, Gazprombank vb.), 35 milyar dolası ise Merkez Bankası ve Hazine bonolarıdır. Kalan kısım; Çin Gelişim Bankı ve Çin Dış Ticaret Bankı'na (yaklaşık 50-60 mld $), Rusya'ya (Rosneft/Gazprombank yoluyla ~6 mld $), çok taraflı kurumlara (IDB, World Bank ~5 mld $) ve ticari alacaklılara dağılıyor. Yapılandırmanın en zor düğümü, PDVSA varlıkları (özellikle Citgo Holding) üzerindeki haciz riski ve Çin/Rusya kredilerinin "petrolle ödeme" şartlarının yenilenmesidir. Borççular, eski borçlar üzerinden "exit consent" topluyor mu, yoksa yeni para (new money) enjekte edip eski bonoları değiştirme (exchange) mi yoluna gidecek? Cevap, OFAC lisans metninde gizli.

Kısa vadede Caracas, IMF Makalesi IV müzakerelerini ve teknik yardım taleplerini gündeme alarak "normalleşme sinyali" vermeye çalışıyor. Ancak borççular için asıl test, PDVSA 2025-2027 vadelileri üzerindeki kupon ödemelerinin yeniden başlatılıp başlatılmayacağı ve faik gecikme faizlerinin (default interest) silinip silinmeyeceği olacak. Piyasalar henüz bu senaryoyu fiyatlamadı; PDVSA 2025 bonoları hala 10-12 sent seviyelerinde işlem görüyor.