Xi Jinping'in ABD Ziyareti: 11 Yıllık Arada 'Risk Yönetimi' Üstlendi, Somut Çıktılar Gölgede Kaldı

Washington — Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Eylül 2026'nın son haftasında gerçekleştirdiği iki günlük resmi devlet ziyaretini tamamlayarak bugün Peking'e döndü. Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı geniş heyetli ve başbaşa görüşmeler, 2015'teki Obama-Zi zirvesinden bu yana ilk "devlet ziyareti" niteliğini taşıyarak, iki büyük gücün stratejik rekabetini "çatışmaya dönüştürmemek" üzerine kurulu kırılgan bir denge arayışını kanıtladı.

Ticaret ve Teknoloji: 'Kırmızı Çizgiler' Korundu, Mekanizmalar Yenilendi

Zirvenin en ağır baskılı dosyası ticaret dengesizliği ve teknoloji ihraç kontrolleri oldu. Her iki taraf da resmi bildirgelerinde "karşılıklı faydalı" ifadesini kullandı ancak 2018'den bu yana devam eden tarife duvarının ciddi oranda indirildiğine dair somut bir rakam veya zaman tablosu açıklanmadı. Dışişleri Bakanlığı ve Ticaret Temsilciliği (USTR) kaynaklarına göre, görüşmelerde Çin'in çelik, alüminyum ve yeni enerji araçları (NEV) sektörlerindeki "üretim fazlası" sorunu masaya yatırıldı. Trump yönetimi, bu fazlanın küresel fiyatları bastırdığını ve ABD imalatçısını zarara uğrattığını vurgularken, Pekin "pazar odaklı reformler" vaadiyle cevap verdi. Taraflar, ticaret ve ekonomik sorunların takibini üstlenecek "Sherpa" seviyesinde bir çalışma grubu kurmaya razı oldu; bu, günlük pozisyonlaşmanın yerini yapısal bir diyaloga bırakma niyeti sinyali olarak okundu.

Güvenlik Arenasında 'Kırmı Telefon' ve Fentanil Anlaşması

Askeri güven güvenilirliği alanında en somut adım, Merkezi Askeri Komisyon ve Pentagon seviyesinde iletişim hatlarının (tüm genelkurmay hatları dahil) tam operasyone geçirilmesi yönünde mutabakat sağlandı. 2022'de Nancy Pelosi'nin Tayvan ziyareti sonrası kesilen bu hatların yeniden açılması, "yanlış hesaplama riskini azaltma" amacıyla stratejik bir önlem olarak değerlendiriliyor. Tayvan konusunda Xi, "barışlı birleşme" ilkesini ve "kırmızı çizgilerin" ihlal edilemeyeceğini tekrarlarken, Trump yönetimi "Tek Çin politikası"na bağlılığı teyit ederek statükonun değiştirilmemesi gerektiğini vurguladı. Uyuşturucu mücadelesinde ise Çin'in fentanil öncü kimyasallarının ihracatını kısıtlamak için yeniden canlandırılan iş birliği protokolü, her iki tarafın da "hayati öneme sahip" olarak nitelendirdiği nadir bir uzlaşı alanı oldu.

Küresel Sorunlar: Ukrayna ve Ortadoğu'da Paralel Yollar

Ukrayna savaşı ve Ortadoğu krizleri masada tartışıldı ancak ortak bir zemin bildirgesi çıkmadı. Çin, "tarafsızlık" ve "barış müzakereleri" vurgusuyla Rusya ile stratejik ortaklığını korurken, ABD Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve İzrail'in güvenliği üzerinden hareket etti. İklim değişikliği ve yapay zeka güvenliği gibi alanlarda teknik seviyede iş birliği protokolleri imzalandığı bildirildi ancak bu alanların jeopolitik gerginliklerden etkilenmemesi için "koridor" oluşturulması kararlaştırıldı.

Protokol ve Atmosfer: Kişilere Dayalı Diplomasi

Ziyaretin protokolü, Trump'ın "kişisel kimya"ya verdiği önemi yansıtıyordu. Xi, Blair House'da konaklayarak ve Beyaz Saray'da düzenlenen resmi devlet yemeğinde ağırlandı. Trump, ziyaretin ardından yaptığı açıklamada "Xi ile çok verimli bir görüşme gerçekleştirdik, çok büyük şeyler yaşanacak" ifadelerini kullanarak süreci kişisel ilişki ekseninde sevk etmeye çalıştı. Ancak analistler, yapısal sorunların (tiktok, yatırım kısıtlamaları, insan hakları) başkanlık kimyasından çok, bürokratik mekanizmaların dayanıklılığıyla çözüleceğini hatırlatıyor.

Ne Olacak? Uygulama Testi Başlıyor

Zirve, iki ülke ilişkilerine "yeni bir başlangıç" değil, "yönetilebilir bir süreç" kazandırdı. Önümüzdeki aylarda kurulan çalışma gruplarının çıktıları, 특히 tarife gözden geçirme ve fentanil denetim listeleri, bu zirvenin pratikte ne kadar anlamlı olduğunu test edecek. Piyasa reakiyonları ilk aşamada şanghai Bileşik Endeksi'nde hafif bir toparlanma ve Dolar Endeksi'nde sınırlı bir dalgalanmayla sınırlı kaldı; yatırımcılar somut imza törenleri yerine sürecin sürdürülebilirliğine odaklandı.