Yemen'de 'Toprakları Geri Alma' Savaşının 4. Yılı: El-Alimi'nin Riyad Kararı Nereye Ulaştırdı?

Riyad — 7 Nisan 2022'de Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da kurulan Başkanlık Liderlik Konseyi (PLC) başkanı Raşad el-Alimi, İran destekli Hutilerin (Ensarullah) elindeki "tüm toprakları" ele geçirmek için askeri bir operasyon başlatılacağını duyurmuştu. Dört yılı aşkın bir süre geçtiği 4 Ekim 2026 itibarıyla o kararın yarattığı askeri ve siyasi tablo, o gündeki hedeflerden çok farklı bir noktada duruyor.

Riyad Kararından Bugüne: Askeri Gerçekler

El-Alimi'nin "savaş ilanı" olarak yorumlanan o açıklamadan sonra, hükümet tarafı (PLC ve müttefikleri) Marib, Şevbe ve Tahame fronts'unda başlangıçta yer kazansa da, 2023 ortasından itibaren Öman aracılığıyla başlayan Suudi-Huti doğrudan görüşleri süreci askeri ofansifi dondurdu. Birimler komutanları ve yerel kaynaklara göre, şu an çatışma hatları (contact lines) 2022 sonu konumlarından neredeyse hiç kaymamış durumda. Hutiler, Sana, Hudeydah, Saade ve Amran gibi kuzeydeki stratejik kentlerde kontrolünü korurken, PLC'nin askeri gücü Güney Geçici Konseyi (STC) ve Işlah Partisi milisleri arasında bölünmüş durumda.

Ekonomik Çöküş: Savaşın Gizli Kazananı

Askeri tablonun ötesinde, 2022 karasının en somut sonucu ekonomide yaşandı. Aden'de merkezli PLC hükümeti, petrol ihracatının Hutiler tarafından hedef alınması (2022 sonbaharı drone saldırıları) ve merkezi banka rezervlerinin erimesi nedeniyle maaş ödemelerinde aylarca gecikmeler yaşadı. 2026 yılı başında dolar karşılığı 2.000 Yemeni riyal seviyelerini bulan kur, 2022'nin 600-700 bandından tamamen kopmuş. Birleşmiş Milletler verilerine göre nüfusun %80'i hâlâ insaniter yardıma muhtaç.

PLC İçi Çatışma: "Tek Komuta" Eksikliği

El-Alimi'nin "tek bir komuta altında" vaat ettiği ordu, pratikte var olmadı. STC'nin (Destek Güçleri) Aden ve çevresindeki askeri hakimiyeti, Işlah'ın Marib ve Taizdeki etkisiyle çelişiyor. 2023 Ağustos'undaki Şevbe çatışmaları ve 2024'teki Abyan gerilimleri, PLC'nin askerî birleştirme komitesinin işlevsiz kaldığını ortaya koydu. Diplometik gözlemciler, bu yapısal zayıflığın Hutilerin askeri üstünlüğünü pekiştirdiğini, Suudi Arabistan'ın da bu nedenle askeri bir çözüm yerine siyasi bir uzlaşıyı (Riyad-Sana hatları) tercih ettiğini kaydediyor.

Suudi Vizyonu Değişti: Güvenlik Bandı ve Çıkış Stratejisi

Riyad, 2015'te başlattığı "Kara Pıldırı" operasyonunun maliyetinden ve sınır güvenliğinden endişe ederek, 2023'ten itibaren Hutilerle doğrudan müzakere masasına oturdu. Suudi yetkililerin sızıntı halindeki brifinglerde, hedefin artık "Hutileri yenmek" değil, "sınır güvenliğini sağlayan bir arabuluculuk ve Yemen'den onurlu bir çıkış" olduğu belirtiliyor. Hutiler ise Marib petrol ve gaz sahalarına hakimiyet talep ederek, herhangi bir merkezi hükümet otoritesini (PLC'yi de içerecek şekilde) reddedmekte ısrarcı.

Önümüzdeki Süreç: BM Yol Haritası ve Riskler

Birleşmiş Milletler Yemen Özel Elçisi Hans Grundberg'in gündeme getirdiği "Yol Haritası" taslağı; ülke çapında ateşkes, hava limanlarının açılması, maaş ödemeleri ve geçiş süreci için bir yönetim kurulu öngörüyor. Ancak PLC içindeki güçler (özellikle STC), Hutilerin silah bırakmadan herhangi bir geçiş kuruluya katılması yönünde sert bir çizgi çiziyor. Analistler, 2026 sonu veya 2027 başında bir "donmuş çatışma" (frozen conflict) senaryosunun en olası sonuç olduğunu; yani Hutilerin kuzeyde birer devlet gibi yönetimine, güneyde de parçalı bir otoriteye razı olunmasını öngörüyor.

Özetle; 2022 Riyad kararı "toprakları geri alacak" bir askeri harekât vaat etmişti, ancak dört yıl sonra Yemen haritası, o vaatin askeri gerçekleşmemesinin, ekonomik felaketin ve siyasi fragmentasyonun kanıtı haline geldi.