Yeni Çeltek Krizinin İncisi: Amasya Şeker Fabrikası'nda Üretim ve İstihdam Tehlikesi

Yeni Çeltek Kömür İşletmesi'nde faaliyetlerin durması ve 300 maden işçisinin işsiz kalması, bölge ekonomisinin en kritik direği olan Amasya Şeker Fabrikası'nda derin bir kriz çığır açtı. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ) bünyesindeki işletmenin özel sektöre devri sürecinde yaşanan işletme çelişkileri ve ödeme zorlukları, fabrikasının ham madde tedarik zincirini ve bölgesel istihdamı doğrudan hedef alıyor.

Çeltek'te ne oldu, süreç nasıl işledi?

Geçtiğimiz aylarda TKİ'nin işletme hakkını devrettiği Yeni Çeltek'te, yeni işletmeci firma tarafından yapılan yatırım ve ödeme taahhütlerinin yerine getirilememesi üretimin durmasına yol açtı. Maden-İş ve Türkiye Maden-İş Sendikaları, işçilerin alacaklılarının ödenmemesi ve güvenlik tedbirlerinin ihmal edildiğini belirterek adli yollara başvurdu. Çorum Valiliği ve Enerji Bakanlığı koordinasyonunda yapılan toplantılarda, işletmenin yeniden hayata geçirilmesi için "acil müdahale planı" gündeme alındı ancak somut bir başlangıç tarihi henüz netleşmedi.

Şeker fabrikasına darbe nasıl vurdu?

Amasya Şeker Fabrikası yönetimi, yazdığı resmi yazıda ve Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği (TKKMB) başkanlığına sunduğu raporda, Yeni Çeltek'ten temin edilen düşük kalorili kömürün kesilmesinin,fabrikadaki buhar ve enerji üretim maliyetlerini %40 civarında artırdığını kaydetti. Bu durum, kampanyaya giriş yapılması planlanan 2026 sezonunda pancar işleme kapasitesinin hedeflenen seviyeden geride kalması riskini doğuruyor. Fabrikada yaklaşık 450 kadrolu ve 600 sezonsal işçinin istihdamı, enerji maliyetlerindeki bu ani artışla doğrudan tehlike altına girdi.

Resmi kurumlar ve sendikalar ne diyor?

Tarım ve Orman Bakanlığı kaynakları, pancar tohumu tedariki ve fabrika operasyonel planlaması için "alternatif enerji senaryoları" üzerinde çalışıldığını, doğalgaz altyapı bağlantısının hızlandırıldığını belirtti. Ancak bölge sınaiçiler ve Şeker-İş Sendikası, doğalgaz geçişinin maliyetinin mevcut kömür maliyetinin katları olacağını, bu durumun uzun vadede fabrikayı rekabetsiz hale getireceğini öne sürüyor. TKİ Genel Müdürlüğü'nden yapılan açıklamada, işletme hakkı devri sözleşmesinin feshi ve işletmenin tekrar kamu eline alınması sürecinin başlatıldığı, bu sürecin "en geçer few weeks" içinde sonuçlanacağı sinyali verildi.

Bölge ekonomisi için "kritik eşik"

Amasya, Çorum ve Samsun üçgeninde yer alan her iki tesis de, tarım tabanlı sanayi ve madencilik ekosisteminin motoru konumunda. Yeni Çeltek'in kapanmasıyla bölgeden göç alan işgücü, şimdi de şeker fabrikasındaki belirsizlikle ikinci bir şok riskiyle karşı karşıya. Tarım Kooperatifleri bölge pancar üreticilerine ödeme takvimini netleştirmek için Bakanlıkla masaya oturdu. 13 Ekim 2026 itibarıyla her iki tesis için de "yönetim kurulu kararı" veya "resmi rapor" niteliğinde kesin bir yol haritası halka açıklanmamış durumda.