2026 Nobel Barış Ödülü Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay'a verildi

Oslo — Norveç Nobel Komitesi, 2026 Nobel Barış Ödülü'nü Güney Afrikalı hukukçu ve eski Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Navanethem "Navi" Pillay'a verdi. Komite, Oslo'da yaptığı açıklamada Pillay'ın, apartheid rejimine karşı mücadeleden Ruanda soykırımı mahkemelerine ve BM insan hakları mekanizmalarının güçlendirilmesine kadar uzanan kariyeri, "insan onuruna karşı işlenen suçların cezasız kalmaması için hukuki altyapıyı inşa eden önde gelen isim" olarak tanımladı.

Apartheid'ten uluslararası adalete: Bir hukukçunun izi

1941 yılında Durban'da Hint kökenli bir ailede doğan Pillay, Güney Afrika'da siyahi avukatların mahkemelerde savcılık yapamadığı bir dönemde, ülkenin ilk siyahi kadın avukatı olma özelliğini taşıdı. 1967'de kurduğu hukuk bürosu, apartheid yasalarına maruz kalan etnik ayrımcılık mağdurlarını savundu. 1995'te Nelson Mandela tarafından Güney Afrika Yüksek Mahkemesi'ne atanan ilk siyahi kadın hakim oldu.

Uluslararası arenaya çıkışı, 1995-2003 yılları arasında görev yaptığı Uluslararası Ceza Mahkemeleri (Eski Yugoslavya ve Ruanda için) sırasında gerçekleşti. Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde (ICTR) başhakim olarak, medya organlarının soykırıma teşvik suçundan dolayı ilk kez cezalandırıldığı tarihi "Medya Davası" (Nahimana ve ark. kararı) ve soykırım suçunda cinsel şiddetin yeri tespit edildiği öncü kararları imzaladı.

BM Yüksek Komiseri olarak "sessizlerin sesi"

2008-2014 yılları arasında Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak iki dönem görev yapan Pillay, ofisi operasyonel bir izleme ve raporlama makamına dönüştürdü. Dönemi Suriye iç savaşı, Arap Baharı sürecı, Sri Lanka ve Myanmar (Rohingya krizisi) gibi krizlerle çakıştı. Pillay, hükümetlerin baskılarına rağmen ülke raporlarının yayımlandığı ve Ofis'in soruşturma mandatlarının genişletildiği dönemde, "Devletlerin egemenlik hakları, insan hakları ihlallerine perde olamaz" ilkesini kurumsal hafızaya işledi.

Komite: "Hukukun gücü, gücün hukuku üzerine kuruldu"

Nobel Komitesi Başkanı Berit Reiss-Andersen, gerekçesinde şu ifadeleri kullandı: "Navi Pillay, hukukun gücünün, gücün hukuku üzerine kurulduğunu kanıtladı. O, cezasızlığın duvarlarını yıkan ve uluslararası ceza hukukunun mağdur odaklı olmasını sağlayan mimarlardan biridir. Bu ödül, yalnızca bir bireye değil, evrensel insan hakları standartlarına sadakatine bir övgüdür."

Ödül töreni, Alfred Nobel'in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık 2026 tarihinde Oslo Şehir Sarayı'nda yapılacak. Bu yıl ödül tutarı 11 milyon İsveç Kronu (yaklaşık 970 bin Dolar) olarak belirlendi.