7 Ekim'in 3. yılı: İsrail'de "hesap verme" çığlığı büyüyor, Netanyahu direnişte

7 Ekim 2023 sürpriz saldırısının üçüncü yılında İsrail, törenlerle anılarını yaşarken asıl gündem yine o günün "nasıl olunduğu" sorusuna kilitlendi. Ülke genelinde düzenlenen anma törenlerinin ardından binlerce kişi, Tel Aviv'in "Demokrasi Meydanı"nda ve Knesset önünde toplanarak, istihbarat ve operasyonel zaafın sorumlularının hâlâ belirlenmemesine tepki gösterdi.

İstihbarat uyarıları neden görmezden gelindi?

Geçen hafta yayımlanan Ordunun (TSAHAL) iç denetim raporu, saldırı gününden aylar önce Gazze sınır birimlerinde görev yapan gözlemci askerlerin (tatzpanit) "olağandışı hareketlilik" raporlarının üst komuta kademesine iletildiğini, ancak bu verilerin "stratejik şaşırtma" riski olarak değerlendirilmediğini ortaya koydu. Rapor, 7 Ekim sabahı 06:29'da başlayan roket şelalesi sırasında bile komuta zincirinin iletişim kopukluğu yaşadığını kabul ediyor. Buna karşın Başbakan Benjamin Netanyahu, "savaş sırasında kapsamlı bir soruşturma yapılamaz" argümanıyla bağımsız bir Resmi Soruşturma Komisyonu (Mamlakti) kurulumunu engelliyor.

Koalisyon baskısı ve yargı reformi gölgesi

Netanyahu'nun iktidar ortakları olan Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, bağımsız bir komisyonun "solda kalan bir yargı darbesi" olacağını iddia ederek direnişe çıkıyor. Hukuk çevreleri ise bu direnişin, Netanyahu'nun yargı reformi girişimleriyle başlayan ve hâlâ sürmekte olan yargısal denetim zayıflatma çabalarının bir uzantısı olduğunu savunuyor. Muhafazakar parti Şas'ın lideri Aryeh Deri'nin son günlerde "savaş biter bitmez komisyon kurulmalı" demesi, koalisyonda ilk ciddi çatlak işareti olarak okundu.

Tutuklu aileleri: "Hesapsızlık savaşın bitmesini engelliyor"

Hâlâ Gazze'de tutuklu kalan 101 rehinenin (canlı ve ölü bedenler dahil) aileleri, hesap soruşturmasının olmamasının, bir feda kararı alınmasını ve savaşın bitmesini engellediğini belirtiyor. Rehinen aileleri örgütü "Tikva Forum" temsilcileri, "Sorumlular koltuklarında dururken güven geri getirilemez" diyerek Knesset'in önünde süresiz bir dharnaya başladı. Anketlerde (Kan 11 ve Maariv anketlerine göre) seçmenin %65-70'i bağımsız bir soruşturma istiyor; ancak Likud tabanının çoğunluğu Netanyahu'nun "savaş yönetimi" argümanını benimsiyor.

Çok cepheli savaş gölgesinde yıl dönümü

Bu yıl dönümü, Kuzey'de Hezbollah ile sınır çatışmalarının tam ölçekli bir savaşa dönüşmesi, İran'ın doğrudan müdahalesi ve Yemen'den Huti saldırılarının devam etmesi gölgesinde geçiyor. Güvenlik bürokrasisi, 7 Ekim zaafının tekrarlanmaması için "daha derin bir arazi operasyonu" ve "güvenlik bölgesi" oluşturma stratejisini benimsediğini sinyalliyor. Ancak siyasi iradenin hesap verme sürecini bloke etmesi, ordu ve istihbarat teşekkülü içinde de derin bir güven krizine yol açtı. Analistler, Netanyahu'nun bu direncin, savaşın bitiminde olası bir erken seçim senaryosunu da tetikleyebileceğini öngörüyor.