ABD, Suudi Arabistan'a 24,3 Milyar Dolarlık F-35 Satışını Kongre Onayına Sundu

ABD Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı (DSCA), Suudi Arabistan'a 48 adete kadar F-35A Lightning II savaş uçağı ve ilgili mühimmat/lojistik destek paketinin satışı için Kongre'ye resmi bildirimi 19 Eylül 2024 Perşembe günü yapmıştı. Toplam 24,3 milyar dolar tutarında contrack değerine sahip olabilecek bu potansiyel satış, Suudi Hava Kuvvetleri'nin modernizasyonu ve bölgesel denge açısından stratejik bir adım olarak değerlendiriliyordu.

Paketin İçeriği ve Stratejik Önemi

DSCA'nın Kongre'ye sunduğu bildirime göre; paket 48 F-35A uçağın yanı sıra, motorlar (F135), AN/APG-81 AESA radyolar, elektronik savaş sistemleri, komunikasyon ve hedefleme podları (Sniper ATP gibi), hava-hava ve hava-kara füzeleri (AIM-120D AMRAAM, AGM-158 JASSM-ER dahil), eğitim simülatörleri, yedek parça ve lojistik destek hizmetlerini kapsıyordu. Toplam maliyetin 24,3 milyar dolar civarında tahmin edildiği, nihai sözleşme detaylarının ve teslimat takviminin Kongre onayından sonra netleşeceği aktarılmıştı.

İsrail Güvenliği ve Bölgesel Dengeler

Satış süreci, ABD'nin Ortadoğu politikasının en hassas kriterlerinden biri olan İsrail'in "Nitelikli Askeri Üstünlük" (QME) garantisi çerçevesinde yürütüldü. ABD yetkilileri, paketin İsrail'in bölgesel üstünlüğünü zedelemeyecek şekilde yapılandırıldığını, belirli yeteneklerin (örneğin en ileri nesil B61 nükleer bomba entegrasyonu veya belirli veri bağlantısı protokolleri) kısıtlanabileceğini veya ertelenebileceğini sinyal vermişti. Ancak Suudi Arabistan'ın, İran'ın hava savunma şemsiyesi ve bölgedeki proxy güçlerine karşı deterrans (cedel) kapasitesini artırmak adına 5. nesil bir platforma kavuşması, bölgesel askeri dengenin yeniden şekillenmesi anlamına geliyordu.

Kongre Süreci ve Gelecek Adımlar

DSCA bildirimiyle başlayan 30 günlük (Kongre çalışma günü sayılır) inceleme süresi, Senat ve Temsilciler Meclisi'nin Dış İlişkiler Komiteleri'ne düşmüştü. Kongre üyelerinden, özellikle Yemen çatışması ve insan hakları kayıtları nedeniyle Suudi'ye silah satışlarına tarihî olarak itiraz eden demokratik ve bazı cumhuriyetçi senatörlerin (Rand Paul, Bernie Sanders vb.) olası bir "Red Kararnamesi" (Joint Resolution of Disapproval) getirip getirmemesi gündeme gelmişti. Ancak Yönetim, satışın "ABD ulusal güvenlik hedeflerine hizmet ettiğini", ortak düşmanlara karşı ittifak yapısını güçlendirdiğini ve Suudi'nin petrol piyasalarındaki rolü / Abraham Anlaşmaları sürecindeki potansiyeli göz önünde bulundurulduğunda stratejik bir zorunluluk olduğunu savunuyordu.

Uzmanlar, Kongre'nin bu satışı engelleme ihtimalinin düşük olduğunu, ancak sürecin gecikmeye uğrayabileceğini ve teslimatların en erken 2020'li yılların ortalarına (2026-2028 aralığı) kayabileceğini öngörüyordu. Suudi Arabistan, bu arada Eurofighter Typhoon filosunu genişletme ve yerli savunma sanayisi (SAMI) yatırımlarını hızlandırma yolunda parallel çabalar içine girmişti.