Bab el-Mendeb'de Yeni Dengeler: Yemen Ordusu Stratejik Boğazda Kontrolü Ele Geçirdi

Adan — Yemen Ordusu, geçtiğimiz hafta başlattığı "Yemen'in Şafağı" (Fecrü'l-Yemen) adlı askeri operasyonun sonucunda, Kızıl Deniz ile Aden Körfezi'ni birleştiren ve dünya petrol ticaretinin yüzde 10'u üzerinden geçen Bab el-Mendeb boğazının stratejik kıyı şeridini ve Perim (Meyun) adasını tamamen kontrolüne aldı. Resmi açıklamalara göre operasyon, uluslararası tanınan hükümetin bağlı birimleri ve ittifak içi güçler tarafından yürütüldü.

Küresel Ticaretin 'Boğaz Kemeri' Neden Bu Kadar Önemli?

Bab el-Mendeb, Mısır'ın Suez Kanalı ile Hindistan Okyanusu'nun bir uzantısı olan Aden Körfezi'ni birleştiren tek geçittir. Yılda yaklaşık 20 bin geminin, 그중 petrol tankerlerinin ve konteyner gemilerinin geçtiği bu boğazın en dar noktası sadece 29 kilometre genişliğindedir. Boğazın kontrolü, enerji güvenliğinden küresel lojistiğe kadar her alanı etkileyen bir jeopolitik kozdur. 2023-2024 döneminde Houthi (Ansarullah) saldırıları nedeniyle büyük navlun şirketleri bu rotayı terk edip Afrika'nın Kıta Burnu'nu (Yol 3-4 hafta uzuyor) tercih etmiş, küresel fiyatlarda ciddi artışlara neden olmuştu.

Operasyonun Askeri ve Siyasi Arka Planı

"Yemen'in Şafağı" operasyonu, Yemen'in meşru hükümetinin, Sanaa merkezli Houthi kontrolünden kurtarma çabalarının en somut askeri tezahürü olarak değerlendiriliyor. Operasyonun odak noktası olan Perim Adası (Meyun), boğazın girişini hâkim eden bir karargah niteliğinde. Geçmişte Osmanlı, İngiliz ve Sovyet askerleri tarafından kullanılan ada, 2015'ten bu yana Houthi milislerinin roket ve radar sistemleriyle donatılmış durumdaydı. Ordunun bu ada ve kıyı şeridini (Mokha limanı dahil) ele geçirmesi, Houthislerin boğazı kapatma veya tehdit etme kapasitesini ciddi oranda kırdığını gösteriyor.

Deniz Güvenliği ve Uluslararası Reaksiyonlar

Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) göre boğazlar "geçiş özgürlüğü" kapsamındadır. Ancak kıyı şeridinin kontrolü, bu geçişin güvenliğini sağlayan taraftır. Operasyon sonrası çıkan açıklamalarda, uluslararası ticaret gemilerinin güvenli geçişinin garanti altına alındığı, liman operasyonlarının normale döndürüleceği belirtildi. ABD'ın 5. Filosu ve Avrupa Birliği'nin Aspides operasyonu yetkilileri henüz resmi bir onay vermekle birlikte, bölgedeki askeri varlıkların yeniden yapılandırılacağı sinyalleri veriliyor.

Ekonomik Etki: Fiyatlarda Gerileme Beklentisi

Uzmanlar, boğaz güvenliğinin sağlanması halinde Suez Kanalı trafiğinin 6-12 ay içinde pandemi öncesi seviyelerine dönüşebileceğini, bu da petrol ve konteyner fiyatlarındaki risk primlerinin azalmasına yol açacağını öngörüyor. Brent ham petrol fiyatları, operasyon haberleri takip eden borsalarda hafif gerileme eğilimi gösterdi. Mısır Ekonomisi için de hayati olan Suez Kanalı gelirleri, trafik normalleşirse yıllık 10 milyar doların üzerinde kayıp yapma riskini bertaraf edebilir.

Önümüzdeki Süreçte Ne Olacak?

Askeri kontrolün kalıcı bir siyasi istikrare dönüşmesi, Yemen'in kuzey-güney bölünmesinin aşılması ve liman altyapısının (özellikle Aden ve Mokha) onarılması kritik öneme sahip. Bölge analistleri, operasyonun sadece bir askeri hamle değil, Yemen'de yeni bir anayasa sürecini ve birleşik bir ordu yapısını tetikleyebilecek bir "game changer" (oyun değiştirici) olabileceğini vurguluyor. Boğazın güvenliğinin sürdürülebilirliği için uluslararası denetim mekanizmaları ve bölgesel aktörlerin (Cibuti, Eritre, Suudi Arabistan) koordinasyonu gündeme gelecek.