Batman Ovası'nda tarım arazisi imara açıldı: 15 yılda 'Başakşehir' büyüdü, havza kaybediliyor

Batman Ovası, son 15 yılda tarım arazilerinin imara açılmasıyla ciddi bir dönüşüm geçirdi. 'Turizm yolu' olarak bilinen ve Hasankeyf'e ulaşımı sağlayan karayolu çevresi imar alanı ilan edilince, tarım yapıldığı için 'Batman Ovası' adıyla anılan bu geniş havza, bugün şehrin en hızlı büyüyen yerleşim alanlarından biri olan Başakşehir Mahallesi'ne ev sahipliği yapıyor.

Yol projesi değer artışını tetikledi

İlisu Barajı'nın su biriktirmesiyle birlikte Hasankeyf'in yeni yerleşim alanına bağlanan ana karayol (D955/D360 bağlantı yolları) yapıldı. Yolun açılmasıyla birlikte ova kesiminde 5403 sayılı Toprak Koruma Kanunu'nun getirdiği kısıtlamalara rağmen, "yol kenarı imar alanları" kapsamında parselleme faaliyetleri hız kazandı. Resmi kayıtlara göre 2010 yılında tarım arazisi statüsünde kalan bu alan, 2015 sonrası onaylanan 1/1000 ölçekli imar planlarıyla konut alanına dönüştürüldü.

Mühendis odalarından 'gıda güvenliği' uyarısı

TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Batman Şubesi ve İMO Batman Şubesi, bölgedeki imar hareketine karşı yıllardır uyarıda bulunuyor. Odaların hazırladığı raporlarda, Batman Ovası'nın Türkiye'nin en verimli çeltik, pamuk ve baklagil üretim havzalarından biri olduğu, toprağın Sınıf I ve Sınıf II tarım arazisi niteliğinde olduğu vurgulanıyor. ZMO Batman Şube Başkanı'nın önceki dönemlerdeki açıklamalarında, "Ova kesiminin betona teslimi, bölgenin tarım ekonomisini yok etmenin yanı sıra ülke geneli gıda güvenliğini de tehdit ediyor" ifadeleri yer alıyordu.

İmar planları ve gelecek riskleri

Belediye meclislerinden geçen imar plan değişiklikleriyle ova kesiminde yeni parselleme alanları açılmaya devam ediyor. 2023-2024 döneminde onaylanan plan revizyonlarında, hâlâ tarım yapılan alanların "kentsel dönüşüm" veya "yeni yerleşim alanı" olarak işaretlendiği görülüyor. Uzmanlar, altyapı yatırımlarının (kanalizasyon, su, elektrik) tarım arazilerine uzatılmasının, किसानों (çiftçilerin) tarımı bırakıp toprağını satmaya iten ana dinamik olduğunu kaydediyor.

Batman Valiliği ve Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yetkilileri, "Koruma alanları belirlenmiş, imar planları yasal çerçevede onaylanmaktadır" şeklinde genel ifadeler kullanırken, tarım arazilerinin kırsal alandan imar alanına çevrilmesinde 5403 sayılı Kanun'un 7. maddesindeki istisna hallerinin (yol, sanayi, yerleşim genişlemesi) geniş yorumlandığı görüşü sivil toplum kuruluşları tarafından ileri sürülüyor.