Deloitte, Abramoviç'ın servetini gizlemede rol oynadı: ICIJ belgeleri

Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu (ICIJ) tarafından sızdırılan "Kıbrıs Sırları" belgelerine göre, dünyanın en büyük denetim ve danışmanlık şirketlerinden Deloitte, Rusya'nın en bilinen oligarklarından Roman Abramoviç'ın servetini yıllarca saklamak ve vergi yükümlülüklerinden kaçınmak için karmaşık bir şirket yapısı kurmada kritik rol oynamış.

Güven şirketleri ve Kıbrıs bağlantısı

Sızdırılan belgeler, Deloitte'nin Kıbrıs ve Man Adası ofislerinin, Abramoviç'ın varlıklarını sahipliğini gizleyen "güven" (trust) yapıları ve katmanlı ofşor şirketler arkasına sakladığını gösteriyor. Bu yapı sayesinde oligark, 2022'de Rusya'nın Ukrayna'ya girişiyle AB ve UK tarafından hedef alınana kadar portföyünü batı otoritelerinin radarı altında tutmayı başarmış. Belgeler, Deloitte personelinin bu şirketlerin "yöneticisi" veya "koruyucusu" olarak atandığını ve bu sayede gerçek faydalanıcıyı gizlediğini kanıtlıyor.

Yaptırımlar devreye girdikten sonra

Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası AB ve İngiltere Abramoviç'a yaptırım uyguladığında, Deloitte'nin bu yapıyı nasıl yönettiği de belgelerde yer alıyor. Şirket, oligarkın varlıklarını yeni yaptırım listelerine girmemesi için son dakikada yapısal değişiklikler yapmış, sahiplik aktarımları gerçekleştirmiş. Bu durum, büyük denetim firmalarının "kapıyı koruma" (gatekeeper) rolü ile müşterilerine sunduğu "verimlilik" hizmetleri arasındaki çelişkiyi bir kez daha gündeme getiriyor.

Deloitte: "Mevzuata uyduk"

Deloitte, ICIJ'in sorularına verdiği yazılı cevapta, tüm faaliyetlerinin "ilgili yasalar ve düzenlemelere tamamen uygun" yürütüldüğünü, müşteri gizliliği nedeniyle özel detay paylaşamayacaklarını ancak para aklama ve yaptırım kontrollerine tam uyum sağladıklarını savunuyor. Şirket, 2022 sonrası süreçte de risk yönetim prosedürlerini güçlendirdiğini belirtiyor.

Abramoviç'ın avukatları ise müvekkilinin "hiçbir yolsuzluk yapmadığını", tüm vergilerinin ödenmiş olduğunu ve yapıların "meşru miras planlaması" kapsamında kurulduğunu savunuyor. ICIJ araştırması ise bu araçların, meşru planlamanın ötesinde servetin kaynağını ve sahibini sistematik olarak gizlemek için kullanıldığını öne sürüyor.