Fransa'da Kamu Personeline Özel Tasarruf Planı: Lecornu Reformu 2026'ya Nasıl Taşıdı?

Fransa'da kamu personelinin (fonction publique) uzun yıllar özel sektörden yoksun kaldığı "ek emeklilik tasarrufu" hakkı, 2023 sonrası yasama hareketiyle somut bir hakka dönüştü. Sürecin mimarlarından biri olan Sébastien Lecornu, Bölge Kolektiflikleri Bakanıyken (2020-2022) hazırlattığı raporla kamuda "Épargne Salariale" (Çalışan Tasarrufu) mekanizmalarının eksikliğini ortaya koymuş, bu alandaki hukuki boşluğun doldurulması için yol haritası çizmişti.

Kamu Personeli İçin PERCOL: Yeni Dönem Başladı

29 Kasım 2023 tarihli "Değer Paylaşımı" (Partage de la valeur) yasasının 5. maddesi, devlet, bölgesel kolektiflikler ve hastane kurumları için kolektif emeklilik tasarrufu planı (PERCOL - Plan d'Épargne Retraite Collectif) kurmayı zorunlu kıldı. 2024 yılı başında yürürlüğe giren düzenlemeyle, her kamu kurumu en geç 2025 sonuna kadar personeline bir PERCOL sunmak zorunda kaldı. Eylül 2026 itibarıyla neredeyse tüm kamu kurumlarında planlar operasyonel hale gelmiş durumda.

Mekanizma Nasıl İşliyor?

Özel sektördeki PEE (Şirket Tasarruf Planı) ve PERCO'dan farklı olarak, kamuda sunulan PERCOL sadece emeklilik odaklıdır; personel gönüllü katkılar yapabilir, işveren (kamu kurumu) ise "abondman" (eşleşen katkı) ödeyebilir. Abondman tutarı, özel sektördeki gibi brüt maaşın belirli bir oranında (genelde %300'e kadar) ve yıllık bir tavanla (2026 için Sosyal Güvenlik Tavanı'nın %16'sı civarında) vergi ve sosyal katkı muafiyetiyle ödenebilir. Bu, düşük maaşlı kamu görevlileri için etkili bir ek geliri temsil ediyor.

Üç Kamu Hizmeti, Farklı Dinamikler

Uygulama, Devlet Kamu Hizmeti (Fonction Publique de l'État), Bölgesel Kamu Hizmeti (Fonction Publique Territoriale) ve Hastane Kamu Hizmeti (Fonction Publique Hospitalière) olmak üzere üç ana dalda farklı hızla ilerliyor. Bölgesel kolektiflikler (belediyeler, departmanlar, bölgeler), Lecornu'nün eski bakanlığı kapsamında olduğu için altyapıyı daha hızlı kurdu; ancak küçük belediyelerde maliyet ve idari yük sebebiyle dış kaynaklı yönetim (özel sigorta/varlık yönetim şirketleri) tercih ediliyor. Hastane personelinde ise vardiya ve prim sisteminin karmaşığı, tasarruf planına katılım oranlarını etkileyen ana değişken olarak görülüyor.

Katılım Oranları ve "Acculturation" Zorluğu

Resmi kurumların (DGAFP, Cour des Comptes) en son değerlendirmelerine göre; planların kurulduğu kurumlarda personelin yalnızca bir kısmı aktif olarak katkı sağlıyor. Temel engel, kamuda "tasarruf kültürü"nin (acculturation) zayıflığı ve sistemin karmaşıklığı olarak nitelendiriliyor. Sendikalar (CFDT, CGT, FO, UNSA), abondman oranlarının artırılması ve personelin bilgilendirilmesi için "tasarruf danışmanlığı" hizmetlerinin zorunlu hale getirilmesini talep ediyor. Hükümet ise 2027 bütçesi görüşmelerinde abondman tavanlarının yeniden gözden geçirilebileceğini sinyalliyor.

Lecornu Mirası ve Gelecek

Sébastien Lecornu, şu an Savunma Bakanı olarak görev yaparken, kamuda tasarruf reformu imzasını hâlâ taşıyor. Uzmanlar, reformun tam başarıya ulaşması için; abondman oranlarının standartlaştırılması, taşınabilirliğin (portabilite) özel sektörle tam uyumlu hale getirilmesi ve personelin finansal okuryazarlığına yatırım yapılması gerektiğini vurguluyor. 2026 sonu ve 2027 başı, bu reformun "kurumsallaşma" testini vereceği dönem olacak.