Girne ve Silivri kazalarında 19 milyon dolarlık sigorta çarşafı: Gemi sahiplerine rücu uyarısı

Girne ve Silivri kıyılarında arka arkaya yaşanan iki feribot kazasının perde arkası, hem operasyonel ihmali hem de mali tabloyu ortaya çıkardı. Bilirkişi raporları ve sigorta poliçeleri incelendiğinde, her iki kazada da sorumluluk gemideki personelin ve dolayısıyla gemi sahiplerinin kapısında yer alıyor. Sigorta şirketleri ilk etapta kurbanlara ve zarar gören taraflara toplam 19 milyon dolar civarında tazminat ödeyecek; ancak bu parayı 'rücu' hakkıyla kusurlu gemi sahiplerinden hukuki yollarla geri talep edecek.

Girne faciası: Hasarlı gemiye Honduras ehliyetli kaptan

Filo Denizcilik'e ait Filo Jet katamarının batmasıyla sonuçlanan kaza, bir dizi zincirleme hatanın sonucu olarak ortaya çıktı. Bilirkişi raporlarına ve uzman değerlendirmelerine göre kaza neredeyse kesinlikle kaptan ve mürettebat hatasından kaynaklanıyor. Geminin sefere çıkışından önce hasarlı olduğu, hatta gövde yapısına uygun olmayan yamalar yapıldığı tespit edildi. Katamaran tiplerinin gövde yapısı gereği daha çok iç ve durgun sularda (göl, körfez) kullanılması gerektiği halde, Girne-Mersin rotasında acık denizde sefer yapmasına izin verilmiş.

En kritik nüans ise kaptanın ehliyeti: Geminin kaptanı ehliyetini para karşılığı Honduras'tan almış. Türkiye bu ehliyeti tanımıyor; ancak KKTC bu tanınmaması gereken belgenin geçerli sayıldığı bir alanda faaliyet göstermesine imkan tanımış. Türk Loydu geminin standartlara uygun olduğunu sertifikalasa da, kaza sonrası konuyla ilgili kendi içinde bir denetim sürecini başlattığı öğrenildi.

Sigorta boyutu: Filo Jet gemisi 1,5 milyon Avro bedelle gövde sigortası yaptırmış. Zorunlu olan Sorumluluk Sigortası (P&I) ise Türk P&I Sigorta'da. Kazada ölen yolcular için sigortadan ödenecek en yüksek vefat tazminatı 15 milyon TL (yaklaşık 320 bin dolar) seviyesinde belirlendi. Sektör tahminlerine göre Girne kazasının toplam sigorta maliyeti 10 milyon dolar civarında olacak.

Silivri çarpışması: Köprüsü boş kalmış, deneyimsiz el başvurmuş

Silivri'de Alsu ve Tuğberk İmamoğlu gemilerinin çarpışması sonucu Tuğberk İmamoğlu'nun batması ise farklı bir ihmal senaryosu sergiliyor. Bilirkişi raporu kazanın asıl nedeninin, Alsu gemisinde kaptanın yerinde olmaması ve geminin köprüsünün deneyimsiz personele bırakılması olduğunu kaydediyor.

Bu kazada sigorta yapısı daha karmaşık: Batan Tuğberk İmamoğlu'nun sorumluluk sigortası yine Türk P&I Sigorta'da; ancak gövde sigortası Romanya menşeli CEE Specialty'de. Çarpan Alsu gemisinin sorumluluk sigortası ise İngiltere'den yapılmış. Kazaya karışan 4,5 milyon dolarlık yük, mürettebat vefatları ve geminin batması dolayısıyla çevreye verilen 250 bin dolarlık zarar sigorta teminatı içinde. Toplam tazminat 9 milyon dolar tahmin ediliyor; bu tutarın 3 milyon doları Türkiye'deki sigorta şirketi (Türk P&I) tarafından karşılanacak.

Gemi sahipleri için asıl fatura: Rücu (Geri Dönüş) Hakkı

Sigorta hukukunun temel dinamikleri, gemi sahiplerini rahatlatmayacak bir senaryo çiziyor. Sigorta şirketleri, kurbanları ve zarar görenleri ilk etapta kendi kaynaklarıyla tazminatlandıracak; ardından her iki kazada da kusurun gemi personeline (dolayısıyla işverene) ait olduğu tespitiyle, ödedikleri her kuruşu gemi sahiplerinden hukuki yollarla geri talep edecekler (rücu).

Yani Filo Denizcilik için 10 milyon dolar, Alsu gemisi sahipleri için ise 9 milyon dolarlık (veya pay oranında) bir geri talep süreci kapıda. Kazaların nedeni "kaptan ve personel hatası" olarak tespit edildiği sürece, sigorta poliçelerindeki "kasten veya ağır ihmalle" istisna maddeleri devreye girerek gemi sahiplerini sigorta korumasından tamamen arındırabilir.