Hindistan, Siyah Deniz'de Güvenli Koridor İçin Rusya ve Ukrayna ile Diplomatik Hamle Yaptı

Hindistan, Siyah Deniz'de ticari gemilere yönelik yeni saldırı dalgası sonrası, bölgeden tahıl ve enerji naklini güvence altına almak amacıyla Rusya ve Ukrayna ile eşzamanlı diplomatik bir girişim başlattı. Yeni Delhi'de Dışişleri Bakanlığı (MEA) kaynaklarının aktardığına göre, Dışişleri Bakanı S. Jaishankar'ın son haftalardaki Moskau ve Kiev ziyaretleri ile her iki başkentle yapılan yüksek seviyeli telefon görüşmelerinde, "deniz ticaretinin kesintisiz sürmesi" ve "denizcilerin güvenliği" gündemin ilk sıralarında yer aldı.

Gemilere Saldırılar ve Denizci Riski

Son ay Odessa ve Reni limanlarına yapılmış rus füzeli/droneli saldırılarında, Siyah Deniz'de faaliyet gösteren en az üç ticari geminin hasar gördüğü ve bir Filipinli mürettebat üyesinin hayatını kaybettiği bildirildi. Bu gelişmeler, 2023'te Çernomorsk Anlaşması'nın sona ermesinden sonra Ukrayna'nın Kıyı şeridi koridoru ile sürdürdüğü ihracatın kırılganlığını bir kez daha ortaya koydu. Hindistan, dünya denizcilik iş gücünün yaklaşık %10-12'sini oluşturan yaklaşık 250 bin denizci ile ikinci en büyük denizci kaynağı ülkesidir; bu kitlenin güvenliği Yeni Delhi için "kırmızı çizgi" niteliğinde.

Enerji ve Gıda Güvenliği Denklemi

Hindistan'ın hamlesi yalnızca insani bir girişim değil, stratejik bir zorunluluktur. Ülke, ham petrol ihtiyacının %40'ını karşılayan Rusya'dan yıllık 40 milyar dolar civarında enerji ithalatı yaparken;Ukrayna'dan da ayçiçeği yağı, buğday ve mısır gibi kritik gıda maddelerini temin etmektedir. Siyah Deniz'de bir askeri escalation (gerilim artışı), sigorta primlerini (war risk premiums) fırlatarak Hint rafinerilerinin maliyetini artırır ve gıda enflasyonu riskini tetikler. MEA'nın dün yaptığı yazılı açıklamada, "Uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) çerçevesinde deniz özgürlüğünün korunması" vurgusu, Yeni Delhi'nin yasal zemini de işaret ediyor.

Türkiye'nin Arabuluculuğu ve Montreux Dengesi

Hindistan'ın bu girişimi, Türkiye'nin de aktif arabuluculuğu içinde şekilleniyor. Hakan Fidan'ın son dönemde Hindistan, Rusya ve Ukrayna yetkilileriyle yürüttüğü şeffaf görüşmeler, Boğazlar'ın Montreux Sözleşmesi'ne göre yönetimi ve Siyah Deniz'e giren gemilerin güvenliği konusunda Ankara'nın merkezi rolünü pekiştiriyor. Diplasi kaynakları, Hindistan'ın "her iki tarafla da güvenilir bir aktör" profiliyle, Türkiye koordinasyonunda bir "güvenli geçiş mekanizması" taslağı üzerinde çalıştığını, henüz resmen paylaşılmamak üzere ifade ediyor. Ancak Rusya'nın "güvenlik garantileri olmadan koridor yok" tavrı ve Ukrayna'nın "Kırım Platformu" çerçevesinde tam egemenlik talebi, kısa vadeli bir anlaşmanın zorluğunu gösteriyor.