Hurda İthalatı %12,7 Artıken Teşvik Paketi Meclis'te: Sektör Fiyat ve Arz Şokuna Hazırlanıyor

TÜİK verilerine göre Temmuz ayında hurda demir ithalatı geçen yıla göre %12,7 artarak rekor seviyelerine çıktı. Bu verinin açıklanması, Meclis'te 25 yaş üstü araçların hurdaya çekilmesi karşılığı ÖTV indirimi sağlayan teşvik paketinin komisyon görüşmelerinin son aşamasıyla çakışıyor. Sektör, bir yandan ithal arzın fiyat baskısı diğer yandan yerli toplama teşvikiyle beklenen arz canlanması arasında kritik bir denge arayışına girdi.

İthalat Sürüşü ve Cari Dengenin Maliyeti

Temmuz verileri, Türkiye'nin çelik üretimindeki hurda/çelik oranını artırma (dekarbonizasyon) hedeflerinin, ithalata bağımlılığı ne kadar derinleştirdiğini gösteriyor. Sektör temsilcilerine göre AB, UK, ABD ve KHK kaynaklı gelen ithal hurda, liman işletme maliyetleri ve fiyat volatilitesi (LME/Platts endeksleri) ile birlikte cari açığa önemli yük bindiriyor. Temmuzdaki artışın büyük kısmı, üçüncü çeyrekte üretim planlarını korumak için stok yapımı amacıyla gerçekleştiği öne sürülüyor.

Meclis'ten Çıkacak Teşvik Paketinin Etkisi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı ortaklığıyla hazırlanan "Eski Araç Hurda Teşviki" tasarısı, Meclis Sanayi Komisyonu'nda görüşülüyor. Tasarıya göre 25 yaşını doldurmuş araçların sahipleri, aracı yetkili hurda tesislerinde teslim ettiklerinde yeni araç alımında belirli bir oranda ÖTV indirimi hak kazanacak. Sektör bu teşviğin yılda 200-250 bin tonluk ek yerli hurda arzı yaratabileceğini, bu da ithal ihtiyacını kısmen karşılayacağını öngörüyor. Ancak kanunun Resmi Gazete'de yayımlanma tarihi ve indirim oranının netleşmesi fiyat beklentilerini yönetmek için kritik.

İstanbul Pazarında 'Şeffaf Tartım' Yeni Standart Oldu

İstanbul'un ana hurda toplama merkezlerinde (Tuzla, Alibeyköy, Serbest Bölge) alıcı-satıcı ilişkimizi kökten değiştiren bir dijitalleşme yaşanıyor. Mobil uygulamalar ve entegre kantar sistemleri sayesinde satıcılar anlık fiyatları takip ediyor, tartım işlemleri kamera kaydı altına alınıyor. Bu şeffaflık, geçmişteki "gözle tahmin" kültürünün yerini alarak güven odaklı ticaretin öne çıkmasını sağlıyor. Piyasa aktörleri, bu geçişin uzun vadede yerli toplama maliyetlerini düşüreceğini, dolayısıyla ithal bağımlılığını azaltacağını belirtiyor.

AYMAS Belçika Hamlesiyle Teknoloji İhracatı

Türk mühendislik firması AYMAS, Belçika'da mobil hurda makası (kesim/pres) tesisini devreye alarak küresel hurda zincirine entegre oldu. Yatırım, ham hurdanın kaynak ülkesinde işlenerek lojistik maliyetin (hacim azaltma) minimize edilmesi stratejisini kanıtlıyor. Bu hamle, Türk makine sanayisinin sadece yerel pazarı değil, Avrupa çevre mevzuatına (Endüstriyel Emisyon Yönetmeliği) uyumlu çözümler sunarak ihracat yaptığına dair somut bir gösterge.

Fuat Tosyalı'ndan 'Kalite ve Enerji' Uyarısı

Tosyalı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı, son günlerdeki bir değerlendirmesinde sektörün gündemini belirleyen iki riski vurguladı: Kontrolsüz/kalitesiz hurda ithalının çelik kalitesini ve fırın verimliliğini nasıl tehdit ettiği ile enerji maliyetlerindeki volatilitenin (elektrik/doğalgaz) üretim marjlarını nasıl erittiği. Tosyalı, "Yeşil çelik" geçişinde hurda kalitesinin (bakır, kalay, çinko kirleticileri) ithal belgesinde değil, gelişmiş ayrıştırma teknolojileriyle garanti edilmesi gerektiğini, aksi takdirde Avrupa CBAM (Sınır Karbon Düzenlemesi) uyumluluğunun riske gireceğini kaydetti.

Sonbahar İçin Beklentiler: Fiyat Mı, Miktar Mı?

Sektörün odaklandığı soru, Eylül-Ekim döneminde küresel hurda fiyatlarının (HMS 1&2, Shredded) seyredeceği yönünde. Çin'in çelik üretim kısıtlamaları, Avrupa'daki enerji fiyatları ve Türk Lirası'nın kuru, ithal fiyatının TL bazında seyrini belirleyecek. Meclis'ten çıkacak teşvik kanunu yerli arzı harekete geçirirse, ithal fiyatlarına aşağı yönlü baskı yaratabilir. Ancak bu etkinin piyasaya yansıması, hurda toplama lojistiğinin ve tesis kapasitesinin hazırbulunuşluğuna bağlı. Kış aylarına doğru enerji maliyetleri artarsa, çelik fabrikalarının hurda talep eğrimi yine yukarı çekilebilir.