İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: Yaptırımlar Ekonomik Savaş, Hedeflerine Ulaşılamadı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin karşılaştığı ekonomik zorlukların kaynağını dış baskılarda ararken, ABD merkezli yaptırım rejiminin stratejik hedeflerine ulaşamadığını resmi bir açıklamada kaydetti. Cumhurbaşkanlığı kompleksinde yaptığı değerlendirmede Pezeşkiyan, "Düşman ekonomik savaş açtı ama hedeflerine ulaşamadı" ifadelerini kullanarak, yönetimin kriz yönetimi stratejisinin dış faktörlerden ziyade iç üretim ve refah politikalarına kaydırıldığını sinyalle verdi.

Yaptırım dengesinin değişen denklemi

2024 yazında seçimle göreve gelen Pezeşkiyan yönetimi, son iki yılda petrol satışlarının sınırlı seviyede sürdürülmesi, para birimi volatilitesinin yönetilmesi ve enflasyonun tek haneli rakamlara indirmeye yönelik para politikası adımlarıyla gündemi şekillendirdi. Resmi veriler ve Merkez Bankası raporlarına göre, petrol gelirlerinin bütçe beklentilerinin altına düşmesi ve FATF sürecindeki takılmalar, hükümetin "direnç ekonomisi" terminolojisinden "üretim odaklı büyüme" terminolojisine geçiş yapmasını zorladı.

ABD yönetimiyle dolaylı masraflar ve bölgesi

Washington'ın "maksimum baskı" kampanyasının devam ettiği, ancak diplomatik kanalların tamamen kapanmadığı bir dönemde, Pezeşkiyan'ın son açıklamaları hem iç muhalefete hem de bölgesi ittifaklarına (Özellikle Rusya ve Çin eksenli Şanghai İşbirliği Teşkilatı ve BRICS süreci) mesaj içeriyor. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarının arka planda sürdürdüğü dolaylı görüşmeler, çekirgesel anlaşma (JCPOA) mekanizmasının canlandırılması yerine, sektörel istisnalar ve para transferi koridorları üzerine odaklanıyor.

İç politika: Meclis ve velayet-i fakih dengesi

Cumhurbaşkanı'nın bu net dili, gelecek ay planlanan Meclis (Meclis-i Şura) oturumlarında beklenen bütçe savunması ve enflasyonla mücadele yasaları paketi için zemin hazırlıyor olarak okunuyor. İçeride reformist tabanın "günlük hayatın iyileşmesi" beklentisi ile konservatif kanatın "direnç" vurgusu arasında kalınan Pezeşkiyan, son açıklamasıyla reformist seçmenine bir başarı payesi sunarken, Lider Dengi (Rehber Ayatullah Hamenei) çizgisiyle uyumlu bir "akıllı direnç" anlatımı kurmaya çalışıyor.

Uzmanlar, Pezeşkiyan'ın "hedeflerine ulaşmadığı" tespitinin, gelecek dönemde ABD yönetiminin (2025 seçim sonrası yeni yönetim olasılığı dahil) İran politikasını yeniden kalibre etmesi durumunda Teheran'ın pazarlık masasındaki pozisyonunu güçlendirmek adına stratejik bir hamle olduğunu vurguluyor.