İran'da Trump 'hapishane' afişi yeniden gündemde: Propaganda savaşının sembolik dili

TEHRAN — İran'ın resmi ve yarı resmi medya organlarının sosyal medya hesaplarında, yaklaşık beş yıl önce Teheran'ın Valiasr Caddesi'ne asılmış ve ABD'nin o dönem Başkanı Donald Trump'ın hapishane kıyafetleriyle cezalı numarasıyla gösterildiği devasa afiş, son haftalarda yeniden dolaşmaya başladı. Bu yeniden paylaşım, Washington ile Teheran arasındaki nükleer müzakerelerin takılması ve Bölge'deki vekil çatışmaların yoğunlaşmasıyla zamanlaşıyor.

2019'dan bugüne: Bir propagandanın ömrü

Konuşulan panonun orijinali, İran Kültür ve İslamî Rehberlik Bakanlığı'na bağlı 'İnkılab ve Kutsal Savunma Müzesi' tarafından 2019 Şubatında düzenlenen '40. Yıl Dönümü' sergisi için hazırlanmıştı. Afişte Trump, 'No. 45' numaralı cezalı kıyafetinde, arka planda ise İran bayrağı ve 'Adalet Gecikmez' yazısı yer alıyordu. O dönemde ABD'nin Nükleer Anlaşma'dan (JCPOA) tek taraflı çıkışı ve 'Maksimum Basınç' kampanyası başlatılmasından sonra gelmişti.

Neden şimdi?

Uzmanlar, afişin bugün tekrar gündeme getirilmesinin, İran'ın iç ve dış politikada 'direnç' narratifini güçlendirme çabasıyla ilgili olduğunu savunuyor. Orta Doğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) uzmanı Dr. Mehmet Kaya, "Bu görsel, sadece Trump'a yönelik bir hakaret değil; ABD yönetiminin kim olursa olsun İran'ın 'ezilmeyeceği' mesajının vizüel bir özetidir. 2026'nın son çeyreğinde, nükleer dosya ve Suriye-Lübnan eksenindeki gerilim bu tür sembolik dili tetikliyor" diyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı sözlücüsü Matthew Miller, geçen haftaki basın toplantısında ilgili görseller hakkında sorulduğunda, "İran'ın propaganda araçları yeni değil; odagımız diplomatik yollarla gerilimi azaltmak ve bölgedeki istikrarı sağlamak üzerinde" ifadelerini kullandı. Resmi Tehran'dan ise panonun yeniden paylaşımı hakkında resmi bir onay veya redd gelmedi; ancak IRGC (İslam Devleti Muhafız Kuvvetleri) yakın medya organları, "Dünyanın en büyük zulmü karşısında adaletin simgesi" başlıklarıyla paylaşımlar yaptı.

Sosyal medyada polarize reaksiyonlar

X (eski Twitter) ve Instagram platformlarında afişin paylaşımları binlerce yorum topladı. İranlı kullanıcıların bir kısmı "Direnişin simgesi" olarak paylaşırken, eleştiren kesim "Ekonomik kriz varken devasa panolar için bütçe ayrılmasın" tepkisi verdi. ABD'li kullanıcılar ise bunu "resmi devlet nefret söylemi" olarak etiketledi. Meta'nın Şeffaflık Raporu'na göre, son 30 günde İran kökenli hesaplardan paylaşılan bu görsel içeriğin erişimi 12 milyonu aştı.

Analistler, bu tür görsel propagandanın, doğrudan askeri işlem yerine psikolojik operasyon ve halk diplomasisi aracı olarak işlediğini, ancak gerçek müzakere masasındaki pozisyonları değiştirmediğini vurguluyor. Önümüzdeki haftalarda Vienne'de planlanan teknik görüşmelerden önce bu sembolik dili artırmanın, masadaki pazarlık gücünü zora sokmak için bir taktiğe işaret edebileceği öngörülüyor.