Sivas'ta çöplükte 128 parça define bulan vatandaş, ödülü beğenmeyince borçlu kaydına düştü

Sivas ilinde bir vatandaşın çöp konteynerinde bulduğu 128 adet tarihi eseri müzeye teslim etmesi, beklenmedik bir hukuki sürecin ve kişinin "borçlu" statüsüne düşmesine neden oldu. Olay, kültür varlıklarını koruma yükümlülüğü ile müze ödül sisteminin çelişkilerini bir kez daha gözler önüne serdi.

Çöpteki define müzeye teslim edildi

Olay, Sivas'ta bir mahalledeki çöp toplama noktasında yaşandı. Vatandaş Seçil Erzan, atıklar arasında tarihi nitelikte 128 parça eser (sikke, takı ve küçük heykelcikler) fark etti. Kültür Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 2863 sayılı ilgili maddeleri uyarınca bulduğu eşyaları en yakın müzeye teslim etti. Müzedir, eserlerin incelenmesi sonucunda bulana bir ödül teklifinde bulundu.

Ödül miktarı tartışması mahkemeye gitti

Erzan, müzenin belirlediği ödül miktarının eserlerin gerçek değerinin çok altında olduğunu savunarak teklifi kabul etmedi. Konu idare mahkemelerine taşındı. Bulan kişi, eserlerin piyasa değerine göre çok daha yüksek bir ödül istemiş, müze yönetimi de yasal çerçevede tespit edilen değerin ödenmesi kararlılığında ısrarcı oldu.

Mahkeme giderleri 'borçlu' statüsüne itti

Süreçte mahkeme, müzenin tespitini esas alarak davayı reddetti. Bu kararın sonucunda dava giderleri, vekalet ücretleri ve harclar Erzan'a yıkıldı. Bu borçlar ödenmediği takdirde icra müdüriyetine intikal etti. İcra takibi başladığında Erzan, "Kimseye benim borcum yok ama borçlu durumunda kaldım" ifadeleriyle durumunu özetledi. Resmi kayıtlara "borçlu" olarak işlenmesi, kredi kartı kullanımı, banka hesapları ve resmi işlemlerde engelleyici bir duruma yol açtı.

Kanun ne diyor?

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na göre; kültür varlığı niteliğindeki taşınmaz ve taşınırları bulan kişi, bunları en geç üç gün içinde en yakın müzeye veya valilik/kaymakamlığa teslim zorundadır. Madde 41'e göre müze, bulana eser değerinin belirli bir oranında ödül öder. Ancak ödül miktarı müze komisyonları tarafından tespit edilir; bu tespit uyuşmazlığı idare yargısına aittir. Uzmanlar, ödül davalarında mahkemenin genellikle müze komisyonuna saygı duyduğunu, bu nedenle dava riskinin bulan kişiye ait olduğunu vurgular.