Teknoloji ve bankacılıkta işten çıkarma dalgası 2026'ya taşındı: Yasal tavanlar değişse de işsizlik riski artıyor

Dünya devleri Google, Microsoft, Amazon ve Meta'nın 2023'te başlattığı toplu işten çıkarma salvası 2026'nın ilk yarısına kadar uzadı. ABD teknoloji sektöründe bu yıl Mayıs verilerine göre 60 binin üzerinde çalışan işini kaybetti; Türkiye'de ise bankacılık ve fintek odaklı yapısal yeniden yapılanmalar gündemi belirliyor.

Bankacılıkta 'emekliyet baskısı' ve taşeronlaştırma

Garanti BBVA'nın son aylarda yüzlerce emekli yetkinlikli çalışanı 'isterseniz emekli olun, istemezseniz taşeron şirketine devredileceksiniz' seçeneğiyle karşılaştırması, sektörde yeni bir şablon oluşturdu. Bankacılık ve Sigorta İşçileri Sendikası (BASİSEN) verilerine göre son 18 ayda en az 3 bin bankacının ayrıldığı, bu boşlukların ise alt yapı ve çağrı merkezi hizmetleri veren taşeron firmalarla doldurulduğu gözleniyor. Banka yönetimleri 'dijitalleşme ve maliyet optimizasyonu' terminolojisiyle hareket ederken, sendikalar bunu 'kolektif iş sözleşmesi korumasını aşmak için yasal boşluk kullanımı' olarak tanımlıyor.

2025 tazminat tavanları: Koruma ne kadar?

Resmi Gazete'de yayımlanan 2025 yılı güncellemelerle kıdem tazminatı tavanı aylık 35.058,58 TL'ye, işe iade davası tazminatı tavanı ise 105.175,74 TL'ye çekildi. Asgari ücret net 17.002,12 TL (brüt 20.002,50 TL) olarak belirlendi. Bu rakamlar 2024 sonuna göre yaklaşık %43 oranında artış gösterse de, enflasyon farkı karşılanmadığı için reel koruma gücü tartışılıyor. İstanbul Barosu İş Hukuku Komisyonu'nun haziran 2025 raporunda 'tavanın yıllık tek seferlik güncellenmesi, yüksek enflasyon dönemlerinde işçiyi sürekli geride bırakıyor' tespiti yer alıyordu.

Teknolojide 'verimlilik' gerekçesiyle kesinti

Google'ın 12 bin kişi kapsamında duyurduğu küresel yeniden yapılanma, Türkiye ofislerinde de 'performans tabanlı ayrılma' şeklinde yansıdı. Şirket resmi açıklamada 'yapay zeka yatırımlarına odaklanmak için kaynakları yeniden dağıtıyoruz' ifadesini kullandı. Benzer gerekçelerle Microsoft Türkiye, Trendyol ve Getir de son çeyrekte personel sayısını %10-15 oranında azaltt. İstanbul Ticaret Odası'nın (İTO) Ağustos 2025 'Dijital Dönüşüm ve İstihdam' raporuna göre Türkiye'de teknoloji şirketlerinin %68'i önümüzdeki 12 ayda 'yapay zeka entegrasyonu sonucu görev değişimi' bekliyor.

'En kötü işten çıkarma e-postası' ödülü ne anlatıyor?

ABD tabanlı bir HR platformunun düzenlediği yarışmada ödül kazanan e-posta; 'Bugün son gününüz, bilgisayarınızı kapatın, kartınızı iade edin, güvenlik sizi dışarı’accompany edecek' cümleleriyle dikkat çekmişti. Türkiye'de de sosyal medyada paylaşılan bazı ayrılma maillerinin 'insanlık hali yok, sadece yasal minimum' tonunda olduğu, hatta bazı şirketlerin 'istifa yazın, tazminat vermeyelim' baskısı yaptığı iddiaları gündem oldu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na 2025 ilk 8 ayında gelen 'zorla istifa' şikayetleri 2024 yılına göre %27 arttı.

Yasal süreçte ne değişti, ne kaldı?

Anayasa Mahkemesi'nin 2024 kararıyla 'işverenin işyeri kapatma yetkisi' kısıtlanmış, toplu işten çıkarmalarda sendikaya bildirim ve işçilerin görüşülmesi zorunlu hale getirilmişti. Ancak 30 çalışanın altındaki işyerlerinde ve 'teknik, ekonomik, organizasyonel gerekçe'yle yapılan ayrılmalarda bu koruma zayıf kalıyor. Uzman avukatlar 'işveren gerekçeyi kanıtlamak zorunda kalıyor ama mahkemeler süresince işsiz kalan işçinin geçim güvencesi yok' diyor.

Sektörden sektöre farklılaşan tablo

• Bankacılık: Emekliyet baskısı + taşeronlaştırma, kolektif sözleşme müzakerelerine gölge düşürüyor.
• Teknoloji/Start-up: Yatırım soğuması + yapay zeka odaklı yeniden yapılanma, 'performans' gerekçesiyle bireysel ayrılmalara yol açıyor.
• Üretim/Lojistik: Otomasyon yatırımları artarken, geçici işçi oranı 2025'te %28'e çıktı (TÜİK).

Ekonomistler 2026 sonu için 'yumuşak iniş' senaryosu çizerken, iş piyasasının yapısal kırılmalarının (yapay zeka, taşeronluk, esnek çalışma) işsizliği yapısal hale getirme riskine dikkat çekiyor. Bakanlık kaynakları 'yeni istihdam paketi hazırlanıyor' sinyali verse de, tasarının Meclis gündemine gelme tarihi hâlâ belirsiz.